بررسی و پیش‌بینی وضعیت خشک‌سالی در مناطق زاگرسی بر اساس شاخص‌های سنجش‌ازدور و مدل‌های گردش عمومی جو در دوره 20 ساله

نویسندگان

1 استادیار سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری سازمان تحقیقات و آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijfrpr.2023.359734.1548
چکیده

خشک‌سالی در زاگرس که یکی از مهم‌ترین اکوسیستم‌های ایران می‌باشد چالشی بزرگ است. سنجش از دور در پایش و مدیریت منابع طبیعی کاربردی کم‌نظیر دارد. هدف این مطالعه بررسی و تحلیل وضعیت خشکسالی در زاگرس میانی و جنوبی براساس مدل های گردش عمومی جو و شبکه عصبی در ارتباط با شاخص های سنجش دوریNDVI ، VCI، TCI ، VHI ، DDI ، EVI ، NDWI و SAVI می باشد. برای بررسی روند خشکسالی و پیش بینی آن از تصاویر سری زمانی ماهواره مودیس در دوره زمانی 20 ساله استفاده شد. نخست شاخص های مذکور از محصولات MOD021KM سنجنده Terra طی سالهای2000 تا 2019 تولید شدند و به کمک مدل های آماری– دینامیکی MP5 تحت سناریوهای RCP 2.6، RCP 4.5 و RCP 8.5 طی دوره 2020 تا 2039 و شبکه عصبی و شاخص های سنجش از دوری میزان بارش برآورد شد. وضعیت خشکسالی به صورت 2 دوره، بر اساس روش SPI برای 20 سال وضعیت موجود (2019 – 2000) و بر اساس سناریوهای RCP و روش های سنجش از دور و شبکه های عصبی برای 20 سال آینده (2039 – 2020) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از ترسالی شدید و بسیار شدید در دوره 2019 – 2000 و دوره ی 20 سال آینده در نواحی مرتفع منطقه می‌باشد. همچنین تحلیل فضایی و پیش‌بینی خشکسالی ها نشان دهنده الگوی نامنظمی در همه ی شاخص ها بوده و تنها در شاخص های NDVI و SAVI تحلیل فضایی خشکسالی ها توانسته است الگوی نسبتاً منظمی را ارائه کند