فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میان دولت‎های صفوی و  ، به دلیل همزمانی‌شان در برهه‌ای خاص، اشتراکات فرهنگی و هنری فراوانی دیده می‎شود. یکی از این اشتراکات در حوزۀ موسیقی و به‎ویژه سازهاست که در هنر نگارگری  متعلق به آن دوران بازتاب یافته و از جهات گوناگون درخور بررسی و مطالعه است. ازاین‎رودر این پژوهش سعی شده است که، با روش توصیفی ـ تحلیلی، تاریخی و تطبیقی، تفاوت‌‏ها و شباهت‌‏های موسیقی دورۀ صفوی و عثمانی، در زمینه ساز‌‏ها‌‏ی زه‌‏صدا، که در خردنگاره‌ها مشاهده شده، مطالعه و بررسی شود. خردنگاره‌‏ها ، به‌‏عنوان یگانه اسناد تصویری، تغییرات و تنوع سازها را بهتر از هر منبع و مستند دیگری نشان می‌‏دهند. در خردنگاره‌های سازهای زه‌‏صدا، متعلق به دو دولت صفوی و عثمانی، شباهت‌‏ها و تفاوت‌‏هایی وجود دارد. از این تصاویر دریافته می‌شود که استفاده از بعضی از سازهای موسیقی در دو دولت  مشترک بوده و در این زمینه از یکدیگر تأثیر گرفته‌‏اند. در خردنگاره‌‏های دوران صفوی و عثمانی، سازهای زه‌‏صدای مشترکی همچون چنگ، عود، تنبور و کمانچه ترسیم شده‌‏اند. همچنین استفاده از برخی دیگر از سازها منحصر به یکی از دو دولت بوده است؛ برای مثال، در خردنگاره‌‏های دولت عثمانی سازهای زه‌‏صدایی چون قپوز و شاهرود دیده می‌‏شود که در خردنگاره‌‏های دولت صفوی وجود ندارند. بر اساس ساختار این سازها و همچنین تقدم و تأخر تاریخی این تصاویر می‌توان نتیجه گرفت که عثمانی‎ها‌ در زمینه ساخت و استفاده از سازهای مذکور تاثیرپذیری بیشتری نسبت به ایرانی‌ها داشته‌اند؛ اما تحقیقات بیشتری برای حصول قطعیت این دستاورد مورد نیاز است.