شناسایی ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌های نظام مبارزه با پولشویی در سازمان امورمالیاتی کشور

نویسندگان

1 استاد بازنشسته، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری ، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران

3 دانشیار بازنشسته، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران

4 استادیار، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران

doi
10.22034/jmaak.2025.23854
چکیده

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی(OECD)، به عنوان یکی ازنهادهای تأثیرگذار برگروه ویژه اقدام مالی (FATF)، مطالعات گسترده ای درخصوص ارتباط جرائم مالیاتی و پولشویی انجام داده که ماحصل آن قرار گرفتن جرائم مالیاتی در عداد جرائم جدی و منشاء برای پولشویی در سال 2012 بوده است. به موجب قانون مبارزه با پولشویی مصوب سال 1386مجلسِ شورای اسلامی، پولشویی جرم انگاری و دستگاه های مشمول، ملزم به ایجاد واحدهای مبارزه با پولشویی و پیاده سازی سازو کار مناسب در جلوگیری، کشف و مقابله با آن گردیده اند. هدف این پژوهش شناسایی ساختار(ابعاداصلی)، مولفه ها و شاخص های متناسب باشرایط محیطی و اقتصادی نظام مالیاتی کشور در مبارزه با پولشویی با مطالعه راهنماها و دستورالعمل‌های نهادهای بین‌المللی نظیر OECD، FATF، اتحادیه اروپا و ..... و همچنین مقرّرات و مصوبات داخلی کشور نظیر قانون مبارزه با پولشویی و آیین‌نامه‌های اجرایی و دستورالعمل مبارزه با پولشویی در سازمان امورمالیاتی و با بهره‌گیری از روش پیماشی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته وپرسشنامه و اجماع نظرات خبرگان با روش آماری دلفی‌فازی می‌باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عامل‌های اثرگذار، در 5 بُعد اصلی شامل شناسایی مودیان و ذینفعان اصلی، گزارش اشخاص و معاملات مشکوک و غیرمعمول، مستندسازی و نگهداری سوابقِ اقداماتِ انجام شده، تدوین کنترل‌های داخلی و نظارت و آموزشِ کارکنان و بالاخره تبادل و به اشتراک‌گذاری اطّلاعات قرارگرفته‌اند. خبرگان همچنین با 9 مؤلفه ساختار فوق موافق و از 89 شاخص استخراج شده نیز 80 شاخص مورد تأیید ایشان قرارگرفته است.