فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده: یکی از عوامل درونی دگرگونی‌های زبانی فرایند دستوری‌شدگی است و منظور از آن اعطای ماهیت یا نقشی دستوری به واژه‌ای است که پیش‌تر آزاد و مستقل بوده‌است. بررسی‌های تاریخی بیانگر آن است که اکثر فعل‌های کمکی در بسیاری از زبان‌های دنیا قبلاً فعل واژگانی بوده‌اند و کاربرد ثانوی آنها در نقش فعل کمکی نتیجۀ موردی از دستوری‌شدگی با عنوان معین‌شدگی است. این مقاله با بررسی شواهد و نمونه‌هایی از برخی از زبان‌های ایرانی میانه و نو، به‌ویژه زبان‌ها و گویش‌های مرکزی ایران، مشخص می‌سازد که به موازات و مشابه با آنچه در تحولِ زبان فارسی میانه به نو رخ داد و فعل واژگانی «خواستن» با تبدیل شدن به فعل کمکی برای بازنمایی مفهوم آینده مورد استفاده قرار گرفت، در این زبان‌ها نیز فعل جعلی «کامیدن» دستخوش تغییر شده و به فعل کمکی آینده‌ساز تغییر یافته‌است. ولی با این تفاوت اساسی که در این زبان‌ها فعل مذکور با از دست دادن کاربرد واژگانی خود به عنوان یک واژۀ مستقل، به‌طور کامل به فعلی کمکی یا در مواردی حتی به ادات کمکی تبدیل شده‌است.