ارزیابی خشکسالی و مداخلات انسانی در کاهش ذخایر آب زیرزمینی
نویسندگان
1 استاد پژوهش، بخش تحقیقات گیاهشناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
2 محقق، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.22092/ijfrpr.2022.356091.1513چکیده
مدیریت و برنامهریزی صحیح جهت جلوگیری از کاهش سطح آب زیرزمینی، نیازمند شناخت عوامل، شاخصها و معیارهای تغییرات تراز آب زیرزمینی در مناطق تحت تأثیر این پدیده است. بنابراین برای آگاهی از وضعیت نوسانات سطح آبهای زیرزمینی لازم است مطالعات دقیقی به منظور برنامهریزی، بهرهبرداری و نگهداری طرحهای توسعه منابع آب و پیشبینی و هشدار به موقع دورههای خشکسالی، صورت پذیرد. بدین منظور در مطالعه حاضر به بررسی روند تغییرات آب زیرزمینی در آبخوانهای محدوده مطالعاتی ماهیدشت در استان کرمانشاه در یک دوره آماری 35 ساله منتهی به سال 1396پرداخته شد. سپس تاثیر انواع خشکسالی ها بر روند تغییرات تراز آب زیرزمینی با استفاده از شاخصهای خشکسالی PDSI، GRI و SDI و همچنین تغییرات سطح زیرکشت اراضی زراعی آبی و دیم مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج بالاترین سطح آب زیرزمینی مربوط به نواحی جنوب شرقی و حدود 1531 متر است. تغییرات سطح آب زیرزمینی در دشت ماهیدشت به طور کلی روندی نزولی دارد و سطح آب زیرزمینی در طول دوره مطالعاتی با افتی برابر 78/24 متر روبرو بوده است. همچنین نتایج همبستگی پایین دو شاخص خشکسالی اقلیمی و آب های سطحی با آبهای زیرزمینی نشان دادکه عامل افت سطح آب در آبخوانهای دشت بر اثر عدم مدیریت و برداشتهای بیرویه می باشد. اگرچه آبخوان ماهیدشت به عنوان مطالعه موردی در این مقاله انتخاب شده است، روش پیشنهادی می تواند در مناطق دیگر نیز برای بهبود حفاظت و مدیریت منابع آب استفاده شود.