ارزیابی خشکسالی و مداخلات انسانی در کاهش ذخایر آب زیرزمینی

نویسندگان

1 استاد پژوهش، بخش تحقیقات گیاه‌شناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 محقق، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

4 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijfrpr.2022.356091.1513
چکیده

مدیریت و برنامه‌ریزی صحیح جهت جلوگیری از کاهش سطح آب زیرزمینی، نیازمند شناخت عوامل، شاخص‌ها و معیارهای تغییرات تراز آب زیرزمینی در مناطق تحت تأثیر این پدیده است. بنابراین برای آگاهی از وضعیت نوسانات سطح آب‌های زیرزمینی لازم است مطالعات دقیقی به منظور برنامه‌ریزی، بهره‌برداری و نگهداری طرح‌های توسعه منابع آب و پیش‌بینی و هشدار به موقع دوره‌های خشکسالی، صورت پذیرد. بدین منظور در مطالعه حاضر به بررسی روند تغییرات آب زیرزمینی در آبخوان‌های محدوده مطالعاتی ماهیدشت ‏در استان کرمانشاه در یک دوره آماری 35 ساله منتهی به سال 1396پرداخته شد. سپس تاثیر انواع‎ ‎ خشک‌سالی ها‎ ‎بر‎ ‎روند تغییرات تراز آب زیرزمینی با استفاده از شاخص‌های خشک‌سالی PDSI، GRI و SDI و همچنین تغییرات سطح زیرکشت اراضی زراعی آبی و دیم مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج بالاترین سطح آب زیرزمینی مربوط به نواحی ‏جنوب شرقی و حدود ‏1531 متر‏ است. تغییرات سطح آب زیرزمینی در دشت ماهیدشت به طور کلی ‏روندی نزولی دارد و سطح آب زیرزمینی در طول دوره مطالعاتی با افتی برابر 78/24 متر روبرو ‏بوده است. ‏همچنین نتایج همبستگی پایین دو شاخص خشک‌سالی اقلیمی و آب های سطحی با آب‌های زیرزمینی نشان دادکه عامل افت سطح آب در آبخوا‌‌ن‌های دشت بر اثر عدم مدیریت و برداشت‌های بی‌رویه می باشد. اگرچه آبخوان ماهیدشت به عنوان مطالعه موردی در این مقاله انتخاب شده است، روش پیشنهادی می تواند در مناطق دیگر نیز برای بهبود حفاظت و مدیریت منابع آب استفاده شود.