معرفی دست‏‌نوشته‏‌ای کهن به لری از قرن یازدهم هجری قمری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته فرهنگ و زبان‏‌های باستانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

doi
10.22034/nf.2024.196546
چکیده

چکیده: بررسی تاریخی زبان‏‌ها و گویش‏‌ها نیازمند جمع‏‌آوری شواهد کافی و طبقه‏‌بندی و ارائه آنهاست؛ امری که هر نوع تحلیل و نتیجه‏‌گیری علمی و تاریخی به طور طبیعی مسبوق به آن است. اما در میان زبان‏‌ها و گویش‏‌های ایرانی، لری از جمله نمونه‏‌هایی است که منابع کهن اندکی از آن برجای مانده و برای شناسایی آن از نظر تاریخی، شواهد مکتوب چندانی در اختیار نداریم. ازاین‏‌رو تلاش برای یافتن منابع مکتوب و مورد اعتماد از لری، به درک تاریخی دقیق‏‌تر و ارائه تصویری کامل‏‌تر از سیر تکامل آن یاری خواهند رساند. براین‏‌اساس، نوشتار حاضر بر آن است تا با معرفی یکی از قدیمی‏‌ترین و احتمالاً قدیمی‏‌ترین سند مکتوب شناسایی‏‌شده به لری که در جلد 14 فهرست نسخه‏‌های خطی کتابخانه و موزۀ ملّی ملک با عنوان «کتابت لری که از جانب محمد زمان خان به احمدخان بختیاری نوشته‏‌اند» ثبت شده‏‌است، نوری تازه بر سیر تاریخی آن بتاباند. در مقالۀ حاضر به برخی ویژگی‏‌های دستوری و واژه‏‌های به‏‌کار رفته در متن در کنار ویژگی‏‌های خطی، املایی و آوایی پرداخته شده‏‌است. همچنین در خصوص برخی کلمات و ریشه‏‌شناسی آنها توضیحاتی ارائه شده‏‌است. شرح و توضیح سایر واژه‏‌ها به‏‌ویژه افعال و همچنین تصاویر و تعابیر شاعرانه آن نیازمند مقاله‏‌ای مستقل است که برای جلوگیری از طولانی شدن متن جداگانه منتشر خواهد شد.