فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سال 301ق را باید سال پرمخاطره­ای برای سامانیان دانست؛ زیرا پس از کشته­شدن احمد بن اسماعیل (295-301ق)، هم­زمان اسحاق ­بن ­احمد (301ق)، بزرگ خاندان سامانی و نصر بن احمد (301-331ق)، فرزند خردسال امیراحمد، به ­ادعای امارت برخاستند که درنهایت به ­نزاع و پیروزی نصر خردسال انجامید. ازآنجایی­که مطالب کتب تاریخی در این ­باره پراکنده و متفاوت است، علم سکه­شناسی می­تواند اطلاعات ارزشمندی را در اختیار پژوهشگران قراردهد؛ پس پایه و مایۀ اصلی این مقاله را   داده­های سکه­شناختی، به­ویژه دو سکۀ شاخص از امیرنصر تشکیل می­دهد که به ­تاریخ 301ق در شهر سمرقند ضرب شده­اند. این مقاله بر آن است تا علاوه بر معرفی این سکه­های شاخص، به بازسازی و تعیین علل برخی از حوادث با همراهی داده­های سکه­شناختی در کنار متون تاریخی بپردازد؛ درنتیجه مجهولات مهمّی نظیر هدف از ضرب این مسکوکات، ضارب سکه­ها و نگاه دستگاه خلافت عباسی را به مدعیان روشن، و معلوم می­کند که هدف از ضرب این سکه­ها نشان­دادن تثبیت قدرت نصر بر قلمرو سامانیان، به­ویژه سمرقند بوده است؛ به­­احتمال، این مسکوکات را فاتح سمرقند، حمویه ­بن­ علی یا کارگزار تازۀ سمرقند، عمر بن ­نصر بن ­محمد بن ­اسماعیل (یا پسری از عمرو بن نصر بن احمد) ­ضرب کرده است و آخر اینکه خلیفه در ابتدا اسحاق را بر نصر ارجح دانسته و حکومت وی را تأیید کرده است.