درنگی بر چند واژۀ مهجور و تبیین چند شاهد لغوی براساس جواهرالخیال

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه اصفهان، گروه زبان و ادب فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران) (نویسندۀ مسئول)

doi
10.22034/nf.2024.191911
چکیده

هرچه نسخ خطی بیشتری از متون کهن کاویده شود، پرتوهای تازه‌تری در زمینه‌های مختلف، بر علوم ادبی خواهد تافت و چشم‌اندازهای روشن‌تری از میراث ادبی گذشتگان در نظر محققان جلوه خواهد یافت. جواهرالخیال، که محور این مقاله است، مجموعه‌ای افزون بر سه هزار رباعی از ۴۷۰ شاعر است که بسیاری از آنان، سخنوران سبک هندی هستند و شماری نیز خود در هند می‌زیسته‌اند. این مجمع‌الرباعیات از جهاتی چند، حائز اهمیت بسیار است؛ ازجمله می‌تواند در مطالعات ادبی مربوط به شبه‎قارّۀ هند مثلاً بررسی سیر رباعی در سبک هندی، که اتفاقاً مغفول نیز مانده، چهرۀ درخشان خود را نشان دهد. در روند تصحیح جواهرالخیال برخی واژه‌های مهجور یا معانیِ تازه که از فرهنگ‌ها فوت شده و نیز بعض شواهد شعری برای چندین واژۀ کم‌کاربرد یافته آمد که در این جستار به بحث دربارۀ آن‌ها پرداخته خواهد شد.