اثر جهت جغرافیایی و شدت خشکیدگی تاجی بر وضعیت عناصر برگ و خاک تودههای جنگلی بلوط ایرانی، Quercus brantii Lindl. (مطالعه موردی جنگلهای ملهسیاه، استان ایلام)
نویسندگان
1 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مرتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران
2 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مرتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران
4 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.22092/ijfrpr.2021.354903.1494چکیده
این پژوهش با هدف بررسی اثر جهت دامنه و شدت خشکیدگی تاجی بر وضعیت عناصر غذایی برگ درختان بلوط ایرانی در معرض خشکیدگی و خاک رویشگاه در جنگلهای استان ایلام انجام شد. با این هدف، منطقه جنگلی ملهسیاه در نظر گرفته شد و دو محدوده یک هکتاری در جهتهای جغرافیایی شمالی و جنوبی با موقعیت ارتفاعی تقریباً یکسان انتخاب شد. در هر محدوده، 10 درخت از دو کلاسه خشکیدگی تاجی سالم و سرخشکیده انتخاب شد. از چهار سمت اصلی تاج درختان و قسمت میانی تاج و شاخههای انتهایی آنها، نمونههای برگ جمعآوری شد. همچنین، از سمت جنوبی درختان منتخب، نمونههای خاک از دو عمق تهیه شد. نمونههای جمعآوری شده برای آنالیز و تجزیه عناصر کربن آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم به آزمایشگاه منتقل شد. نتایج نشان داد، جهت دامنه و شدت خشکیدگی تاجی اثر معنیداری بر میزان فسفر، کلسیم و منیزیم برگ درختان بلوط دارند. بهطوریکه میزان فسفر برگ در رویشگاه شمالی بیشتر از رویشگاه جنوبی بود. میزان کلسیم و منیزیم برگ در رویشگاه شمالی بیشتر از جنوبی و در درختان سرخشکیده بیشتر از درختان سالم بود. همچنین، میزان کربن آلی خاک تحت تأثیر معنیدار جهت دامنه بود و میزان کربن آلی عمق 20-0 سانتیمتر خاک در رویشگاه شمالی کمتر از رویشگاه جنوبی بود. میزان اسیدیته، کربنات کلسیم و رطوبت خاک عمق 20-0 سانتیمتر و رطوبت خاک عمق 50-20 سانتیمتر نیز تحت تأثیر جهت دامنه تغییر کردند. نتیجهگیری شد که عناصر غذایی برگ تغییرات بیشتری نسبت به عناصر خاک تحت تأثیر عوامل یادشده داشته و میزان این تغییرات در ارتباط با جهت دامنه بیشتر بود. درختان بلوط مورد مطالعه با درجههای خشکیدگی تاجی مختلف از نظر عناصر ماکرو خاک وضعیتی مشابه، اما از نظر عناصر ماکرو برگ وضعیتی متفاوت داشتند. با توجه به تفاوت رویشگاههای آنها از نظر میزان رطوبت و اسیدیته خاک، میتوان گفت که وضعیت خشکیدگی تاج درختان با سازوکارهای فیزیولوژیک درون درختان در جذب آب و مواد غذایی ارتباط دارد.
