عوامل رونق و شکوفایی علم مواقیت در عصر بنی نصر در اندلس (635- 897ق)

نویسندگان

1 تاریخ، دانشکده ادبیات، اصفهان، ایران، اصفهان.

2 گروه آموزشی تاریخ، دانشکده ادبیات، اصفهان، ایران، اصفهان

3 گروه آموزشی تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان، ایران، اصفهان.

doi
10.22059/jihs.2020.295763.371535
چکیده

علم مواقیت با سه کارکرداصلیِ تعیین اوقات نمازهای روزانه گاه با جدول و گاه با ابزارهای غیرفنی، تعیین جهت قبله و پیش‌بینی رؤیت هلال ماه از اواخر عصر حکومت موحدون و به‌ویژه در دورۀ بنی نصر مورد توجه غالب منجمان در اندلس بود. توجه ویژه منجمان اندلسی به دانش مواقیت، موجب گسترش این دانش و ایجاد سِمَتی با عنوان مُوَقِّت گردید. این جستار با روش توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع و مآخذ تاریخی درصدد است بیابد چه عواملی سبب رونق دانش مواقیت و رکود شاخه‌های دیگر دانش نجوم در این برهۀ زمانی شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد عواملی چند، هر چند نه با یک میزان اهمیت چون: حمایت خلفای موحدون در پیوستگی دانش نجوم و دین، خروج منجمان از اندلس و مسافرت برخی از آنها به مصر، غلبۀ تفکر فقهی و تسلط فقها و تلاش خاندان یهودی باصه در ایجاد تحولی مثبت در رونق علم مواقیت سهم و تأثیر بسزایی داشته است.