اثرشدت بهره‌برداری بر سینتیک معدنی شدن کربن در خاک مرتع (مطالعه موردی: مراتع صدرآباد ندوشن استان یزد)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته ارشد مرتع‌داری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استادیار، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد،

3 دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22092/ijfrpr.2021.351502.1437
چکیده

چرای دام بر چرخه عناصر غذایی در خاک تأثیر می‌گذارد.‌ لذا به منظور بررسی تأثیر بهره‌برداری از مراتع بر پوشش گیاهی و در نتیجه سینتیک معدنی شدن کربن مراتع صدرآباد ندوشن استان یزد انتخاب گردید. درصد پوشش گیاهی و تولید در سه منطقه قرق، چرای متوسط، چرای شدید اندازه گیری شد نمونه های خاک از عمق 15-0 سانتی‌متری خاک به روش سیستماتیک تصادفی نمونه‌برداری شد. نخست نیتروژن، کربن، نسبت کربن به نیتروژن(C/N) نمونه‌های گیاهی، نیتروژن، کربن، آهک، بافت خاک، pH، EC اندازه‌گیری شد. سپس خاک‌های منطقه قرق و چرای شدید جهت اعمال تیمار انتخاب شده و با افزایش یک درصد کربن آلی گونه‌ی درمنه (Artemisia sieberi) و اسپند (Peganum harmala) شامل کنترل 100 % درمنه، 75% درمنه 25 % اسپند، 50% درمنه، 50 اسپند 25% درمنه، 75% اسپند و100 % اسپند تیمار شدند. نتایج نشان داد بقایای اسپند به علت داشتنC/N کم‌تر نسبت به درمنه از تجزیه پذیری خوبی برخوردار است. در تمامی تیمارها، روند معدنی شدن کربن در دو منطقه مورد مطالعه دارای توزیع نمایی بوده است. معدنی شدن کربن آلی در خاک دو منطقه تحت چرای شدید و قرق طی هفته اول مشابه می‌باشد اما پس از گذشت زمان، معدنی شدن کربن در تیمار خاک چرای شدید با 100 درصد اسپند(Pe ha) بیشتر از بقیه تیمارهاست همچنین ثابت سینتیکی در مناطق با چرای شدید افزایش یافته است بنابراین در مناطق با شدت چرای بالا میزان تجزیه کربن الی بالا بوده و این اراضی تثبیت کربن کمتری دارند.