تحلیل هنجارهای اثرگذار بر رفتار مشارکتی مرتعداران در راستای حفاظت از مراتع (مورد مطالعه: حوزه آبخیز کریم‌آباد، شهرستان دهگلان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم مهندسی مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، مرتع، ساری، ایران

2 نویسنده مسئول، استادیار، گروه منابع طبیعی، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

doi
10.22092/ijfrpr.2021.352007.1448
چکیده

حفاظت از مراتع در سیستم‌های پیچیده اجتماعی– اکولوژیکی، به‌دلیل تغییرات مداوم فاقد قطعیّت است. در این شرایط، سازمان‌های مسئول حفاظت از مراتع باید از هنجارهای اثرگذار بر رفتار مشارکتی افراد محلی آگاهی داشته باشند. هدف از این پژوهش، تحلیل هنجارهای اثرگذار بر رفتار مشارکتی مرتع‌داران برای حفاظت از مراتعِ شهرستان دهگُلان است. این مطالعه جزو تحقیقات توصیفی-همبستگی است که در آن از تکنیک پیمایش برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده ‌شده‌ است. جامعه آماری شامل 418 مرتع‌دار بود که نمونه‌ها به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. روش گردآوری داده‌ها و اطلاعات، پرسشنامه بوده است. نتیجه تحلیل توصیفی شاخص‌ها نشان داد که رابطه‌ رفتار مشارکتی مرتع‌داران و سه متغیر باورهای هنجاری، هنجارهای قانونی و هنجارهای مشارکتی در سطح متوسط بودند. همچنین نتایج بررسی ضریب همبستگی اسپیرمن نشان داد که متغیرهای باورهای هنجاری، هنجارهای قانونی و هنجارهای مشارکتی با متغیر دوم (رفتار مشارکتی مرتع‌داران در زمینه حفاظت از مراتع) در سطح خطای یک درصد رابطه مثبت و معنی‌داری داشتند. به‌علاوه، نتایج حاصل از تحلیل مسیر نشان داد که بیشترین اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم و بیشترین اثر کل بر رفتار مشارکتی مرتع‌داران مربوط به متغیر باورهای هنجاری بود. بنابراین به نظر می‌رسد که به هر میزان هنجارها و باورهای مرتع‌داران در زمینه حفاظت از مراتع بهبود پیدا کند، رفتار مشارکتی مناسب‌تری را از خود بروز می‌دهند که در این شرایط شاهد پایداری مراتع خواهیم بود.