طبقه‌بندی درجات تخریب بر اساس ویژگی‌های کمی در جنگل‌های ارسباران (حوزه کلیبرچای و ایلگنه‌چای)

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران،‌ ایران

2 کارشناس، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان‌شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

3 نویسنده مسئول، استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان‌شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

4 کارشناس ارشد، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان‌شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

5 کارشناس، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان‌شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

doi
10.22092/ijfrpr.2021.351769.1444
چکیده

جنگل‌های ارسباران یکی از غنی‌ترین رویشگاه‌های جنگلی کشور محسوب می‌شود که در چند قرن گذشته فعالیت‌های شدید انسانی، سیمای ظاهری، ترکیب و ساختار آنها را به شدت تغییر داده است. تحقیق حاضر به دنبال مشخص کردن ساختارهای متفاوت جنگل ارسباران درنتیجه ایجاد تخریب و دگرگونی در آنها می‌باشد. داده‌های کمی تحقیق از 148 قطعه نمونه دایره‌ای شکل 3 آری در حوزه‌های کلیبرچای و ایلگنه‌چای در جنگل‌های ارسباران جمع‌آوری شد. ابتدا با استفاده از تحلیل خوشه‌ای سلسله مراتبی و شش متغیر رویه زمینی در هکتار، تراکم در هکتار، ارتفاع بلندترین درخت، درصد تاج پوشش و تعداد پایه‌های دانه‌زاد و شاخه‌زاد، توده‌های جنگلی به گروه‌های مجزا تقسیم‌بندی شدند که تعداد خوشه بر اساس آزمون K-Means مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس به منظور یافتن موثرترین متغیرها در طبقه‌بندی از PCA استفاده شد. نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی نشان داد که دو مولفه اول و دوم 7/73% تغییرات را توجیه می‌کنند و موثرترین متغیرها در طبقه‌بندی، سطح مقطع در هکتار و تراکم در هکتار تشخیص داده شدند و نهایتا با استفاده از نتایج آنالیز تشخیص، صحت طبقه‌بندی در هر گروه مشخص شد و صحت کلی نیز 1/89% برآورد گردید. بنابراین منطقه به 5 طبقه با درجات مختلف تخریب تقسیم گردید که گروه اول با بهترین شرایط شامل توده‌هایی در حال پیشروی به سمت جوامع کلیماکس، هستند و گروه پنجم شامل جنگل‌های تخریب یافته می‌باشند. بر اساس این نتایج می‌توان تصمیمی متناسب با درجه تخریب توده جنگلی اتخاذ کرد و برای بهبود آن برنامه‌ریزی درستی در نظر گرفت