مدیریت قارچی و تنهایی در محل کار: تحلیل نقش میانجی بدبینی سازمانی در سازمان های دولتی
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
doi
10.48308/jpap.2025.239768.1470چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مدیریت قارچی بر احساس تنهایی در محل کار کارکنان با نقش میانجی بدبینی سازمانی در سازمانهای دولتی استان لرستان انجام شده است. مدیریت قارچی بهعنوان یک سبک مدیریتی، که با ویژگیهایی مانند پنهانکاری، عدم شفافیت در تصمیمگیریها و محدود کردن جریان اطلاعات در سازمان شناخته میشود، میتواند تأثیرات مختلفی بر کارکنان و عملکرد سازمانی داشته باشد. این پژوهش با تمرکز بر نقش میانجی بدبینی سازمانی، که بهعنوان نگرش منفی کارکنان نسبت به سازمان، مدیران و تصمیمات سازمانی تعریف میشود، تلاش میکند تا چگونگی اثرگذاری مدیریت قارچی بر تنهایی در محل کار را از طریق این متغیر میانجی بررسی کند. طراحی/ روششناسی/ رویکرد: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است که در زمره پژوهشهای توصیفی از نوع علی قرار میگیرد. جامعة آماری پژوهش تعداد 1350 نفر از کارکنان ادارات کل ستادی استان لرستان مستقر در شهر خرمآباد بودند که نمونهای به تعداد 300 نفر به روش تصادفی طبقهای از میان آنها انتخاب شد. سازمانهای دولتی استان لرستان بهعنوان بستر این مطالعه انتخاب شدند، زیرا این سازمانها به دلیل ساختار بوروکراتیک و پیچیدگیهای خاص خود، مستعد بروز رفتارهای مدیریتی ناکارآمد مانند مدیریت قارچی هستند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامههای تنهایی در محل کار رایت و همکاران، بدبینی سازمانی دیان و همکاران و مدیریت قارچی برینسیاغلو و تکین استفاده شد. پایایی پرسشنامهها با روش آلفای کرونباخ به تأیید رسید. در این پژوهش برای تحلیل دادههای پژوهش از مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شد. یافتههای پژوهش: یافتههای پژوهش نشان داد که مدیریت قارچی تأثیر مثبت و معناداری بر تنهایی در محل کار کارکنان دارد. بهعبارت دیگر، رفتارهای مدیریتی مانند پنهانکاری و محدود کردن جریان اطلاعات، احساس انزوا و جدایی کارکنان از محیط کار را تشدید میکند. همچنین، مدیریت قارچی تأثیر مثبت و معناداری بر بدبینی سازمانی دارد، بهطوریکه این سبک مدیریتی با افزایش بیاعتمادی و نگرشهای منفی کارکنان نسبت به سازمان همراه است. بدبینی سازمانی نیز به نوبه خود تأثیر مثبت و معناداری بر تنهایی در محل کار دارد، که نشان میدهد نگرشهای منفی کارکنان میتواند احساس انزوای آنها را تقویت کند. یکی از یافتههای کلیدی این پژوهش، تأیید نقش میانجی بدبینی سازمانی در رابطه بین مدیریت قارچی و تنهایی در محل کار بود. بهطور خاص، مدیریت قارچی از طریق افزایش بدبینی سازمانی، بهصورت غیرمستقیم نیز بر تنهایی در محل کار تأثیر میگذارد. این یافته نشاندهنده مکانیزم روانشناختی مهمی است که در آن رفتارهای مدیریتی ناکارآمد ابتدا نگرشهای منفی را در کارکنان تقویت میکنند و سپس این نگرشها به افزایش احساس تنهایی منجر میشوند. محدودیتها و پیامدها: این پژوهش با وجود دستاوردهای خود، با محدودیتهایی مواجه بود. نخست، تمرکز پژوهش بر سازمانهای دولتی استان لرستان بود، که ممکن است به دلیل ویژگیهای خاص فرهنگی، اجتماعی و سازمانی این منطقه، تعمیمپذیری یافتهها به سایر سازمانها یا مناطق را محدود کند. دوم، این پژوهش تنها به بررسی متغیرهای مدیریت قارچی، بدبینی سازمانی و تنهایی در محل کار پرداخته و متغیرهای دیگری مانند فرهنگ سازمانی یا حمایت اجتماعی، که ممکن است بر این روابط اثر بگذارند، مورد بررسی قرار نگرفتند. سوم، دادههای پژوهش مبتنی بر پرسشنامههای خودگزارشی بودند، که ممکن است تحت تأثیر سوگیریهای پاسخدهی قرار گیرند. در خصوص پیامدهای پژوهش نیز، این پژوهش به ادبیات رفتار سازمانی کمک میکند، زیرا نقش میانجی بدبینی سازمانی را در رابطه بین مدیریت قارچی و تنهایی در محل کار برجسته میسازد. این یافتهها به درک بهتر مکانیزمهای روانشناختی و سازمانی که به انزوای کارکنان منجر میشوند، کمک میکنند. همچنین، این پژوهش با تمرکز بر سازمانهای دولتی در یک منطقه خاص، دیدگاه جدیدی به ادبیات مدیریت ارائه میدهد و زمینه را برای تحقیقات آینده در زمینه رفتارهای مدیریتی ناکارآمد فراهم میکند. پیامدهای عملی: از منظر عملی، یافتههای این پژوهش، پیامدهای مهمی برای مدیران سازمانهای دولتی دارد. کاهش رفتارهای مدیریت قارچی، مانند پنهانکاری و عدم شفافیت، میتواند به کاهش بدبینی سازمانی و در نتیجه کاهش تنهایی در محل کار منجر شود. سازمانها میتوانند برنامههای آموزشی برای مدیران طراحی کنند که بر اهمیت شفافیت، ارتباطات باز و ایجاد اعتماد در محیط کار تأکید دارند. همچنین، تقویت ارتباطات سازمانی، از جمله ایجاد کانالهای ارتباطی مؤثر بین مدیران و کارکنان، میتواند به کاهش احساس انزوای کارکنان کمک کند. برنامههای حمایت اجتماعی، مانند گروههای کاری مشارکتی یا فعالیتهای تیمسازی، نیز میتوانند در کاهش تنهایی در محل کار مؤثر باشند. ابتکار یا ارزش مقاله: این پژوهش با بررسی رابطه بین مدیریت قارچی و تنهایی در محل کار از طریق نقش میانجی بدبینی سازمانی، گامی نو در جهت درک اثرات رفتارهای مدیریتی ناکارآمد بر سلامت روانشناختی کارکنان برمیدارد. تمرکز بر سازمانهای دولتی استان لرستان، که کمتر در مطالعات قبلی مورد توجه قرار گرفتهاند، به این پژوهش ارزشی منحصربهفرد میبخشد. این مطالعه نهتنها به غنای ادبیات مدیریت در زمینه رفتارهای سازمانی ناکارآمد کمک میکند، بلکه راهکارهای عملی برای بهبود محیط کار و کاهش اثرات منفی مدیریت قارچی ارائه میدهد. نتایج این پژوهش میتواند مبنایی برای تحقیقات آینده در زمینه تأثیر سبکهای مدیریتی بر سلامت روانشناختی کارکنان و بهرهوری سازمانی باشد. نوع مقاله: مقاله پژوهشی
