روش‌های رگرسیونی برآورد ظرفیت نگهداری آب تاج‏ پوشش و ضریب تاج‏ بارش مستقیم در تودة دست‌کاشت کاج تهران

نویسندگان
doi
چکیده

مطالعة حاضر با هدف برآورد ظرفیت نگهداری آب تاج‏ پوشش ( S )، نرخ تبخیر به شدت بارندگی () و ضریب تاج ‏بارش مستقیم ( p ) با استفاده از روش‌های رگرسیونی (Minimum، Gash و Morton، Mean) در تودة 44 سالة کاج تهران ( Pinus eldarica Medw.) واقع در پارک جنگلی چیتگر با اقلیم نیمه‌ خشک انجام گرفت. مقدار بارندگی ( GR ) در هر رخداد به ‌وسیلة 10 باران‌سنج دستی در نزدیک‌ترین محیط باز و تاج‏بارش ( TF ) به‌وسیلة 50 باران‌سنج که به‌ طور تصادفی در زیر تاج ‏پوشش توده نصب شده بودند، در دورة یکساله ( از تاریخ 01/06/1391 تا 01/06/1392) اندازه‌گیری شد. باران‌ربایی ( I ) از تفاوت TF و GR در هر بارش به‌دست آمد. در مجموع 50 رخداد GR با عمق تجمعی 5/262 میلی‌متر اندازه‌ گیری و مقادیر TF تجمعی و درصد تاج‏بارش در هر رخداد ( TF : GR ) به‏ترتیب 5/69 درصد و 2/53 درصد برآورد شد. بهترین رابطة برازش‌داده‌شده بین درصد تاج‏بارش در هر رخداد ( TF : GR ) و GR در کل دورة پژوهش به‏صورت مثبت و لگاریتمی با ضریب تبیین ( 2 R) 630/0 به‌دست آمد] 494/35 +  ln ( GR )598/16 [ TF : GR =. همچنین این روابط برای دوره‌های خشک (اردیبهشت تا دهم آبان و مرطوب به‏صورت مثبت و خطی به ترتیب با ضرایب 2 R 988/0 و 966/0 محاسبه شد. مقدار ضریب p ، 19/0 و مقدار متوسط S با کمک سه روش مذکور، 23/1 میلی‌متر و ضریب  نیز 10/0 محاسبه شد. از آنجا که اندازه‌گیری اجزای GR ، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک زمان‌بر و هزینه‌بر است و اندازه‌گیری‌ها به‏ صورت دستی با حضور در عرصه انجام می‌گیرد، روش‌های رگرسیونی برآورد I و اجزای آن مانند S و ضرایب p و  می‌توانند کاربرد زیادی داشته باشند.