ارائه الگوی شایستگی منابع انسانی از منظر سعدی شیرازی و کاربست آن در سازمانهای دولتی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت منابع انسانی، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه
2 استاد گروه مدیریت دولتی و گردشگری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل،ایران.
doi
10.48308/jpap.2025.239121.1448چکیده
هدف: شایستگی منابع انسانی از الزامات حیاتی سازمانهای کنونی در دنیای متلاطم است، که اهتمام به آن موجب عملکرد و بازده بیشتری شده و نتایج پایداری به جا میگذارد، از این رو با توجه به اهمیت شایستگی، شایستهسالاری و شایستهپروری هدف از پژوهش حاضر ارائه الگوی شایستگی منابع انسانی از منظر سخنان حکیمانه سعدی شیرازی است و اینکه چطور میتوان چنین شایستگیهایی را در سازمانهای کنونی نهادینه ساخت و منابع انسانی شایستهای را به جامعه سازمانی معرفی کرد. لذا با توجه به حیاتی بودن نقش منابع انسانی و مسائل ناشی از ضعف شایستگی آن به ویژه در سازمانهای دولتی، هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی شایستگی منابع انسانی از منظر سعدی شیرازی و کاربست آن در سازمانهای دولتی ایران است. از این رو پرسش قابل طرح عبارت است از چه الگویی در جهت بهبود شایستگی منابع انسانی در سازمانهای دولتی ایران مناسب و قابل ارائه است؟طراحی/ روششناسی/ رویکرد: روش پژوهش حاضر از از حیث پارادایم فلسفی از نوع تفسیری، و رویکرد آن کیفی و اکتشافی است و منطق بسط نظری نیز استقرائی بوده و هدف آن کاربردی است که با تحلیل دادههای متنی و آرشیوی با استراتژی اسنادی و تحلیل مضمون انجام پذیرفته، بستر پژوهش حاضر گلستان سعدی و نمونه بررسی شده باب اول گلستان سعدی است که شامل 41 حکایت میباشد.یافتههای پژوهش: یافتههای حاصل از تحلیل، عبارتند از شایستگی مدیریتی: ((تصمیمگیری)، (دانش و هوشمندی مدیریتی)، (رهبری و هدایتگری))، شایستگی رفتاری: ((رهبری مشفقانه)، (استقلال رفتاری)، (شهرت رفتاری)، (رفتار شهروندی)، (مدیریت روابط ))، شایستگی اخلاقی: ((وسعت نظر)، (مناعت طبع)، (صحه صدر)، (بلوغ معنوی)، (رادمردی))، شایستگی دانشی ((مدیریت دانش)، (توانمندی دانشی)) و در نهایت شایستگی عملی ((عملگرایی)، (هوشمندی عملی)، (تجربه محوری)، (دقت عمل)) است. دستاورد ویژه پژوهش حاضر که به کاهش شکاف نظری کمک نمود بهرهگیری از سخنان حکیمانه سعدی شیرازی و بومیسازی آن با منابع انسانی موجود در سازمانهای فعلی است، این پژوهش از حیث تاکید بر شایستگی رهبری بیشترین تناسب را با مدل ارائه شده (مدل T) AIHR دارد (مدل T)، از این رو در صورت کاربرد در سازمانهای کنونی موجب نتایج پایدار و رو به آینده خواهد شد.محدودیتها و پیامدها: از حیث محدودیت، تعمیمپذیری نتایج پژوهش به سایر سازمانها و جوامع، ممکن است با محدودیتهایی مواجه شود. از حیث پیامدها، ارائه الگویی بومی و مبتنی بر فرهنگ ایرانی، میتواند به بهبود عملکرد و بازدهی سازمانهای دولتی کمک کند، نهادینهسازی شایستهسالاری و شایستهپروری در سازمانها، میتواند به ارتقای سطح رضایت شغلی و تعهد سازمانی کارکنان منجر شود و همچنین شناسایی و پرورش منابع انسانی شایسته، میتواند به بهبود ارائه خدمات عمومی و افزایش اعتماد مردم به سازمانهای دولتی کمک کند.پیامدهای عملی: پیامدهای عملی پژوهش حاضر، میتواند به صورت قابل توجهی به بهبود عملکرد و فرهنگ سازمانهای دولتی ایران کمک کند، مهمترین پیامد عملی آن، تدوین یک مدل شایستگی بومی است که با الهام از حکمت سعدی، با ارزشهای فرهنگی و دینی ایران همخوانی دارد و میتواند جایگزین مدلهای غربی شود که اغلب با محیط سازمانی کشور سازگار نیستند، این الگو، به مدیران منابع انسانی اجازه میدهد تا فرآیندهای جذب و استخدام خود را با تأکید بر شایستگیهای اخلاقی مانند امانتداری، مسئولیتپذیری و انصاف بازطراحی کنند، همچنین، این پژوهش میتواند مبنای طراحی برنامههای آموزشی و توسعه جدیدی باشد که با استفاده از حکایات و اشعار سعدی، به نهادینهسازی مفاهیم مهمی چون خدمت به مردم و عدالت در میان کارکنان کمک میکند، در نهایت، با ارتقاء اخلاق حرفهای و افزایش رضایت شغلی، این پژوهش راه را برای ایجاد تحولات عملی در مدیریت منابع انسانی و بهبود فرهنگ سازمانی در بخش دولتی ایران هموار میسازد.ابتکار یا ارزش مقاله: در پژوهش حاضر، با بهرهگیری از گنجینه ارزشمند ادبیات فارسی، یعنی گلستان سعدی، به ارائه الگوی شایستگی منابع انسانی پرداخته شده است. این امر، پژوهش را از حالت صرفاً نظری و وارداتی خارج کرده و به آن رنگ و بوی بومی و فرهنگی بخشیده است، از این رو استفاده از سخنان حکیمانه سعدی، که ریشه در فرهنگ و ارزشهای ایرانی دارد، میتواند به ایجاد ارتباط عمیقتر با مخاطبان و افزایش پذیرش نتایج پژوهش کمک کند، همچنین پژوهش حاضر با شناسایی ابعاد مختلف شایستگی، از جمله شایستگی مدیریتی، رفتاری، اخلاقی، دانشی و عملی، به ارائه الگویی جامع و چند بعدی پرداخته است، این الگو، با توجه به ابعاد مختلف شایستگی، به سازمانها کمک میکند تا منابع انسانی خود را به طور کامل و جامع ارزیابی و توسعه دهند. همچنین پژوهش حاضر با تأکید بر شایستگی رهبری، با مدل T ارائه شده توسط AIHR همخوانی دارد، که به اهمیت نقش رهبران در توسعه منابع انسانی تأکید میکند. این امر، به سازمانها کمک میکند تا رهبران شایسته را شناسایی و پرورش دهند و از طریق آنها، منابع انسانی خود را به طور مؤثر مدیریت کنند. علاوه بر موارد فوق، پژوهش حاضر با ارائه راهکارهای عملی برای نهادینهسازی شایستگی در سازمانهای دولتی ایران، به کاهش شکاف بین نظریه و عمل کمک میکند. این امر، موجب میشود تا الگوهای شایستگی را به طور مؤثر در عمل پیادهسازی کنند و از نتایج آن بهرهمند شوند. و در نهایت در این پژوهش با تاکید بر ارائه نتایج پایدار و رو به آینده، به سازمانها کمک میکند تا منابع انسانی خود را به طور مستمر توسعه دهند و برای آینده آماده شوند.