تحلیل شاخص های توسعه پایدار در کشورهای صادرکننده عمده نفت جهان
نویسندگان
1 دکترای رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی
4 دانشجو دکترا جغرافیا برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
doi
چکیده
نفت بهعنوان یک منبع عظیم ثروت علاوه بر آن که میتواند در حکم موتور محرکه رشد اقتصادی کشورهای نفتخیز باشد، میتواند بهعنوان مانعی در مسیر پیشرفت اقتصاد این کشورها عمل کند؛ لذا آنچه در خور توجّه است نحوۀ مدیریت بر درآمدهای نفتی با مدنظر داشتن رفاه نسلهای آتی بهعنوان یکی از مبانی اساسی توسعه پایدار است. از سویی کشورهای صاحب نفت میتوانند با تخصیص بهینه این منابع به پروژههای زیرساخت بستر مناسبی را برای توسعه پایدار کشور فراهم آورند و از دیگر سو، با ایجاد رانتیهای نفتی که آن نیز به نوبه خود ریشه در سوء مدیریتها دارد، سدی مستحکم در روند رشد شاخصهای کلان اقتصادی پدید آورند. هدف از این پژوهش تحلیل شاخصهای توسعه پایدار در کشورهای صادرکنندۀ عمده نفت جهان(30کشور) با استفاده از 23 شاخص(زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی) میباشد. نوع تحقیق کاربردی و روش آن توصیفی-مقایسهای میباشد. همچنین برای تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز از روش پرامتی (از روشهای تصمیمگیری چند شاخصه) بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که، در سال 2006، به ترتیب کشورهای نروژ، کانادا و ایالت متحدۀ آمریکا با بیشترین میزان ضریب پرامتی(Q)، از نظر شاخصهای توسعه در وضعیت مطلوبی به سر میبرند. و در سال 2012، به ترتیب کشورهای، استرالیا، نروژ و کانادا بیشترین میزان ضریب پرامتی را دارند. و نامطلوبترین کشور که در این دو سال در رتبۀ آخر کشورها قرار گرفته است، کشور عراق میباشد. در این میان کشور ایران در سال 2006 با میزان پرامتی (03125/0-) در جایگاه بیست و هفتم و در سال 2012 با میزان (02345/0) با صعود به جایگاه بیست و دوم در میان سی کشور صادر کننده نفت قرار گرفته است.