تحلیل شاخص های توسعه پایدار در کشورهای صادرکننده عمده نفت جهان

نویسندگان

1 دکترای رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه حکیم سبزواری

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی

4 دانشجو دکترا جغرافیا برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

doi
چکیده

نفت به‌عنوان یک منبع عظیم ثروت علاوه بر آن که می­تواند در حکم موتور محرکه رشد اقتصادی کشورهای نفت‌خیز باشد، می­تواند به‌عنوان مانعی در مسیر پیشرفت اقتصاد این کشورها عمل کند؛ لذا آنچه در خور توجّه است نحوۀ مدیریت بر درآمدهای نفتی با مدنظر داشتن رفاه نسل­های آتی به‌عنوان یکی از مبانی اساسی توسعه پایدار است. از سویی کشورهای صاحب نفت می­توانند با تخصیص بهینه این منابع به پروژه­های زیرساخت بستر مناسبی را برای توسعه پایدار کشور فراهم آورند و از دیگر سو، با ایجاد رانتی‌های نفتی که آن نیز به نوبه خود ریشه در سوء مدیریت­ها دارد، سدی مستحکم در روند رشد شاخص­های کلان اقتصادی پدید آورند. هدف از این پژوهش تحلیل شاخص­های توسعه پایدار در کشورهای صادرکنندۀ عمده نفت جهان(30کشور) با استفاده از 23 شاخص(زیست­محیطی، اقتصادی و اجتماعی) می­باشد. نوع تحقیق کاربردی و روش آن توصیفی-مقایسه­ای می­باشد. همچنین برای تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز از روش پرامتی (از روشهای تصمیم‌گیری چند شاخصه) بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می­دهد که، در سال 2006، به ترتیب کشورهای نروژ، کانادا و ایالت متحدۀ آمریکا با بیشترین میزان ضریب پرامتی(Q)، از نظر شاخص­های توسعه در وضعیت مطلوبی به سر می­برند. و در سال 2012، به ترتیب کشورهای، استرالیا، نروژ و کانادا بیشترین میزان ضریب پرامتی را دارند. و نامطلوب‌ترین کشور که در این دو سال در رتبۀ آخر کشورها قرار گرفته است، کشور عراق می­باشد. در این میان کشور ایران در سال 2006 با میزان پرامتی (03125/0-) در جایگاه بیست و هفتم و در سال 2012 با میزان (02345/0) با صعود به جایگاه بیست و دوم در میان سی کشور صادر کننده نفت قرار گرفته است.