رابطۀ حزب پان‌ایرانیست با جبهۀ ملی تا کودتای 28 مرداد 1332

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دورۀ اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
10.22059/jhss.2016.59448
چکیده

رابطه حزب پان­ایرانیست با جبهۀ ملی تا کودتای 28 مرداد 1332 از سرفصل­های مهم در ادوار فعالیت این حزب می­باشد. این حزب که اساس تشکیل آن بر مسائل هویت ملی، ناسیونالیسم و جلوگیری از نفوذ بیگانه مبتنی بود، مسئلۀ نفت را مهم­ترین مسئلۀ کشور در زمان خود می­دانست و به همین دلیل با جبهۀ ملی به همکاری پرداخت. رابطۀ حزب پان­ایرانیست با جبهۀ ملی در دو سطح قابل بررسی است: الف) حمایت آشکار و فراگیر، ب) مخالفت و جدایی. سؤال مهم این است که زمینه­ها و دلایل این رفتار سیاسی متفاوت چیست؟ ظاهراً این تغییر رویکرد، تحت­تأثیر دو آرمان­ حزبی حزب پان­ایرانیست یعنی ناسیونالیسم و پادشاهی قرار داشت. ناسیونالیسم، وجه مشترک نزدیکی سیاسی و سرنوشت سنت پادشاهی دیرین ایرانی، نقطه اختلاف این دو جریان با هم بود. مسائل دیگری نیز در گسترش اختلافات فی­مابین نقش داشتند: مانند رفتار سیاسی دکتر مصدق در برخورد با مخالفین به­ویژه حزب توده، فعالیت دولت­های انگلستان و آمریکا و مسائل داخلی جبهه مانند رابطۀ دکتر مصدق و آیت­الله کاشانی.