بررسی مقاومت تدریجی (Slow rusting) در برخی از لاین های پیشرفته گندم نسبت به زنگ ساقه (Puccinia graminis f. sp. tritici)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل

2 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22034/arpp.2021.13316
چکیده

چکیدهظهور و گسترش سریع نژادهای بیماریزای عوامل زنگ­های گندم تحقیقات را به سمت یافتن منابع مقاومت پایدار هدایت کرده است. مقاومت تدریجی (Slow rusting) نوعی مقاومت نژاد غیراختصاصی و پایدار است. در این مطالعه به منظور تشخیص منابع احتمالی دارای مقاومت پایدار نسبت به زنگ ساقه، پارامترهای مقاومت تدریجی شامل ضریب آلودگی (CI)، شدت نهایی بیماری (FRS)، نرخ آلودگی ظاهری (r) و مقدار نسبی سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری (rAUDPC) در 46 لاین گندم همراه با شاهد حساس (مخلوط رقم­McNair  و لاین CD-90-12 ) طی سال­های زراعی 95-1394 و 96-1395 در مزرعه آزمایشی ایستگاه تحقیقات کشاورزی اردبیل ارزیابی شدند. ارزیابی لاین­ها تحت شرایط آلودگی طبیعی و در برابر جمعیت نژادی دارای پرآزاری برای ژن­های مقاومت­Sr25،­Sr5 ،­Sr6 ،­Sr7a  ،Sr9f  ، ­Sr23،­Sr28 ،­Sr29 ،­Sr30 ،­Sr33 ،­Sr34 ،­Sr37 ،­SrDP2 ، ­SrGT،­SrPL ،­SrWLD ،SrH   و SrTmp انجام شد. نتایج بررسی­ها نشان داد که لاین­های گندم M-93-13، M-93-14،M-93-16  و M-93-20 مقادیر پایینی از CI، FRS، r  و rAUDPC نشان دادند و به ­عنوان لاین­های دارای سطح مطلوب مقاومت تدریجی در نظر گرفته شدند. لاین­های شماره ­C-93-10، C-94-6،C-94-8 ­، CD-94-6 M-93-3، M-93-12 وM-93-18  مقادیر متوسطی از پارامترهای مقاومت به زنگ ساقه را نشان دادند و به­ عنوان لاین­های دارای سطح متوسط مقاومت تدریجی برای زنگ ساقه در نظر گرفته شدند. 25 لاین نیز دارای سطح پایین مقاومت تدریجی و بقیه لاین­ها در گروه لاین­های حساس و بدون هیچ نوع مقاومت تدریجی گروه­بندی شدند. لاین­های دارای سطح مطلوب و متوسط مقاومت تدریجی که از این مطالعه تشخیص داده شدند، می­توانند برای معرفی رقم کاندید شده یا در برنامه ­های به ­نژادی گندم نسبت به زنگ ساقه استفاده شوند.