کاربرد نظریه علامتدهی در جذب داوطلبان کنکور به رشته کشاورزی
نویسندگان
1 گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.48308/jpap.2025.237814.1427چکیده
هدف: آمار دانشجویان در سالهای اخیر نشاندهنده تغییرات مهمی در روند تحصیلات دانشگاهی کشور است. خالیشدن صندلی دانشگاهها در برخی رشتهها، در آینده آسیبهای جدی به اشتغال و اقتصاد کشور وارد خواهد نمود. طی سالهای گذشته، دانشکدههای کشاورزی با کاهش ثبتنام داوطلبان کنکور مواجه هستند و این کاهش همچنان ادامه دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربرد نظریه علامتدهی در جذب داوطلبان کنکور به دانشکدههای کشاورزی و به دنبال آن تربیت نیروی انسانی ماهر و متخصص به منظور فعالیت در عرصههای تولید، تحقیق، آموزش، اشاعه و ترویج دانش و فناوری در حوزه کشاورزی و روستا انجام شد. نظریه علامتدهی به بررسی نحوه انتقال اطلاعات بین افراد یا سازمانها میپردازد و توضیح میدهد که سازمانها درصددند اطلاعاتِ سودمند هرچه بیشتری را به افراد خارج از سازمان منتقل کنند تا از این طریق، گیرندگان را قادر سازند نگرش مثبت خود نسبت به سازمان را افزایش دهند. بدین ترتیب، جذابیت رشته برای داوطلبین کنکور میتواند توسط علائم یا اطلاعاتی درباره ویژگیهای رشته کشاورزی در طول فرایند جذب دانشجو ایجاد شود.طراحی/ روششناسی/ رویکرد: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و در چارچوب رویکرد کیفی صورت گرفت و از آن جایی که محقق قصد آزمون یا بررسی صحت نظریه را دارد، از روش تحلیل محتوای قیاسی استفاده شد. ابزار جمعآوری دادهها، مصاحبههای بدون ساختار و محورهای اصلی مصاحبه در راستای کشف عوامل مؤثر بر انتخاب رشته مهندسی کشاورزی بود. برای انجام پژوهش با 12 نفر از دانشجویان دوره کارشناسی رشته کشاورزی در سطح کشور تا رسیدن به سطح اشباع نظری، مصاحبه به عمل آمد. پس از مصاحبه با نمونههای هدفمند که به روش گلولهبرفی انتخاب شده بودند، دادههای بهدست آمده به روش تحلیل محتوا کدگذاری شد که تحلیل مصاحبهها بر روی عوامل مرتبط با نظریه علامتدهی متمرکز بود.یافتههای پژوهش: یافتهها حاکی از آن بود که از بین ویژگیهای سازمانی، هر دو ویژگی ابزاری و نمادین، در جذب داوطلبان کنکور به رشته کشاورزی مؤثر هستند و سهم ویژگیهای ابزاری در این میان بیشتر است. در بین ویژگیهای ابزاری، «فرصت شغلی» و «کیفیت آموزش» و در بین ویژگیهای نمادین، «اعتبار علمی اساتید و شهرت دانشکده»، بیشترین سهم را به خود اختصاص دادند. همچنین «تبلیغات در سطح سازمانی و فردی» به عنوان علامتدهنده بسیار مهم در انتقال اطلاعات مربوط به ویژگیهای دانشکدههای کشاورزی شناخته شد که در این میان، سهم تبلیغات سطح سازمانی بیشتر از سطح فردی بود. همچنین نشان داده شد مسئولین دانشکده، تبلیغات در سطح سازمانی و دانشجویان یا فارغالتحصیلان رشته کشاورزی، تبلیغات در سطح فردی را میتوانند به طور مؤثری بر عهده داشته باشند.محدودیتها و پیامدها: عدم تمایل برخی از دانشجویان به مشارکت در مصاحبه از جمله محدودیتهای پژوهش بود که برای رفع آن از مصاحبهشوندگان اولیه خواسته شد تا از بین دوستان خود در سطح دانشکدههای کشاورزی، افرادی را که میدانند تمایل به شرکت در مصاحبه دارند معرفی نمایند تا به این ترتیب تأثیرگذاری منفی این محدودیت در روایی تحقیق به حداقل برسد.پیامدهای عملی: یافتههای پژوهش حاضر میتواند توسط برنامهریزان آموزش عالی با آگاهی از این که کدامیک از ویژگیهای دانشکدههای کشاورزی بیشترین تأثیر را در انتخاب داوطلبان کنکور برای تحصیل در این دانشکدهها دارند مورد استفاده قرار گیرد تا بدین ترتیب از عدم تقارن اطلاعات بین مسئولین دانشکده کشاورزی و داوطلبان کنکور کاسته شده و داوطلبان با افزایش میزان اطلاعات، جذب رشته کشاورزی شوند که این خود منجر به پرورش نیروی انسانی متخصص مورد نیاز در حوزه کشاورزی و در نهایت، توسعه اقتصادی کشور میگردد.ابتکار یا ارزش مقاله: نظریه علامتدهی یک مفهوم اقتصادی و اجتماعی است و تاکنون در انتخاب رشته دانشگاهی که یک پدیده اجتماعی میباشد مورد مطالعه قرار نگرفته است و این پژوهش برای اولین بار در آموزش عالی مورد بررسی قرار گرفت.نوع مقاله: مقاله پژوهشی
