شناسایی و تنوع گونه‌ای حشرات بذرخوار لگوم‌های مرتعی Fabaceae)) خراسان شمالی

نویسندگان

1 استادیار، گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 - استادیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

4 کارشناس ارشد گیاهپزشکی

5 استاد، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

6 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و آموزش و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

doi
10.22092/ijfrpr.2019.119993
چکیده

این پژوهش به‌منظور شناسایی و بررسی تنوع گونه‌ای حشرات بذرخوار گیاهان مرتعی لگومینوز (Fabaceae) استان خراسان شمالی در طی سال‌های 1395-1394 با نمونه‌برداری‌های هفته‌ای از فروردین تا شهریور هر سال انجام و شاخص‌های تنوع زیستی با استفاده از نرم‌افزار SDR محاسبه گردید. طی این تحقیق 25 حشره بذرخوار شناسایی شد که به راسته‌های Hymenoptera، Coleoptera، Lepidoptera و Heteroptera تعلق داشتند. نتایج نشان داد از 4421 حشره بذرخوار جمع‌آوری شده، بیشترین تعداد به‌ترتیب از بذرهای لگوم‌هایAstragalus suluklensis (Frey& Sint) ، به تعداد 593 نمونه (متعلق به 10 گونه)، BoissA. macropelantus به تعداد 303 نمونه (متعلق به 7 گونه) و Bung  A. iranicus به تعداد 513 نمونه (متعلق به 4 گونه) خارج شد. زنبورهایBruchophagus mutabilis (Nikolskaya, 1952) و Fedoseev,1954))B. astragali  و سوسک Bruchidius virgatus (Fahraeus, 1839) به‌ترتیب با فراوانی نسبی 35/35، 58/9 و 05/7 درصد بیشترین فراوانی را در میان حشرات بذرخوار داشتند. بر‌اساس شاخص‌های تنوع گونه‌ای آلفا قرق سیساب، سالوک و پارک حفاظت شده ساریگل بیشترین و مناطق جاجرم و دامنه­های جنوبی پارک ملی گلستان کمترین تنوع گونه‌ای را داشته، همچنین ارتفاعات 1200 تا 1800 متر نسبت به سایر ارتفاعات تنوع گونه‌ای بیشتری داشتند. در بین حشرات بذرخوار زنبورهای Bruchophagus mutabilis و B. astragaliبا80 درصد خسارت، زنبور بذرخوار  Zerova, 1992 B. dahuricus تا 45 درصد خسارت، سوسک‌های بذرخوار Bruchidus virgatus، B. lukjanovistsci (Ter-Minassian, 1969) و (Boheman, 1829) B. astragali تا 60 درصد خسارت و پروانه بذرخوار Etiella zinckenella (Treitschke, 1832) تا بیش از 90 درصد خسارت از مخرب‌ترین حشرات بذرخوار بودند.