آینده بازار نیروی کارICT: با رویکرد برنامه ریزی مبتنی بر سناریو

نویسندگان

1 دکتری مدیریت سیستم ها، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 استاد گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/jpap.2024.105277
چکیده

هدف: امروزه یکی از عواملی که در تعیین سطح توسعه‌یافتگی اقتصاد یک کشور مورد توجه قرار می‌گیرد سطح فناوری اطلاعات و ارتباطات در آن کشور است. فناوری اطلاعات و ارتباطات نقش قابل توجهی در کاهش مشکلات صنایع و افزایش بهره‌وری و اشتغال ایفا می‌کند. صنعت ICT در ایران، به عنوان یک کشور در حال توسعه صنعت نوپایی است که با چالش‌های بسیاری روبه‌رو است. در حال حاضر یکی از چالش‌های اصلی این صنعت نیروی انسانی است. صنعت ICT برای رشد و توسعه، نیاز به نیروی انسانی متخصص دارد و بازار کار این صنعت با چالش‌هایی همچون نبود نیروی انسانی متخصص، مهاجرت نیروی متخصص و در عین حال وجود نیروی تحصیلکرده مازاد روبه‌رو است. در این مقاله به بررسی وضعیت آتی بازار نیروی کار ICT با شناسایی سیاست‌های محتمل آتی پرداخته شده است.طراحی/ روش‌شناسی/ رویکرد: روش تحقیق توصیفی- تحلیلی- اکتشافی و نوع تحقیق کاربردی است. روش به کار رفته، روش تلفیقی است که شامل دو بخش کیفی و کمی می‌شود. رویکردهــای آمیختــه نــوعی روش پژوهشــی هستند کــه در آن دو رویکــرد رقیــب کمــی و کیفی در کنـار یکـدیگر قـرار می‌گیرنـد. بـه عبارتی روش‌های پژوهشـی آمیختـه، نـوعی روش پژوهشی هستند که در آن یک پژوهشـگر (یا تیمی از پژوهشگران) عناصـر رویکردهـای کمی و کیفـی را بـه منظـور آشـکار سـاختن موانع موجود در امـر پـژوهش و درک عمیـق پدیده‌ها با یکدیگر ترکیب می‌کنند. در پژوهش حاضر مصاحبه و سناریوپردازی جهت شناسایی مساله و ارائه راهکارهای کاربردی جهت بهبود مساله مورد استفاد قرار گرفتند. سناریوها به عنوان یکی از روش‌های آینده‌پژوهی به عنوان ابزاری قدرتمند برای تصمیم‌گیری در برابر عدم قطعیت‌ها از سوی بخش‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف از سناریوپردازی تشخیص سریعتر جهت‌گیری‌های مهم آتی است. سناریوپردازی همچنین به شناسایی مسائل آتی و آماده‌سازی ذهن مدیران برای رویارویی با آنها نیز منجر می‌گردد. برنامه‌ریزی سناریو به دنبال توسعه داستان‌های سازگار در مورد آینده است.یافته­‌های پژوهش: در این مقاله به بررسی وضعیت آتی بازار نیروی کار ICT با شناسایی سیاست‌های محتمل آتی پرداخته شد. 17 مصاحبه با خبرگان صنعت ICT صورت گرفت. با تحلیل مصاحبه‌ها عدم قطعیت‌ها شناخته شدند و از طریق فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی رتبه بندی شدند. سپس سناریوهای آتی شناسایی و شرح داده شدند و سیاست‌هایی برای بهبود هر وضعیت پیشنهاد شدند. یافته مهم این تحقیق، بینش حاصل شده از سناریوها است. با توجه به عدم قطعیت‌های بدست آمده 6 سناریوی محتمل شناسایی شدند. این سناریوها فضاهای محتمل آتی را نمایان می‌سازند. در واقع ما در این مقاله با ترسیم سناریوهای آتی سعی نمودیم تا مسیر زمانی به سوی آینده را ترسیم کنیم تا درک بهتری از سیستم به وجود آید و با شناسایی محیط‌های بدیل آتی، امکان تصمیم‌گیری بهینه در این فضا فراهم گردد.محدودیت‌­ها و پیامدها: محدودیت‌ زمانی و مسائل مربوط به جمع‌آوری اطلاعات و داده‌های مورد نیاز پژوهش از جمله مهم‌ترین محدودیت‌های پژوهش حاضر می‌باشندپیامدهای عملی: مساله عدم تطابق که در بازار کار اتفاق می‌افتد تحت تاثیر عوامل مختلفی همچون جهت‌گیری‌های اجتماعی، جهت‌گیری‌های سیاسی و اقتصادی، شرایط صنعت و مشخصه‌های شغلی قرار دارد و وجود کنشگران مختلف با مدل‌های ذهنی متفاوت آن را تبدیل به یک مساله پیچیده می‌نماید. در این تحقیق سعی گردید تا بینش و درک عمیق از پویایی‌های عرضه و تقاضای نیروی انسانی در صنعت فناوری اطلاعات ایجاد شود و سیاست‌هایی جهت برون‌رفت از گردابه‌های نهفته در آن ارائه گردد. ابتکار یا ارزش مقاله: از نظر موضوعی پرداختن به مساله عدم تطابق بازار کار نیروی انسانی در صنعت ICT و از نظر روش‌شناسی استفاده از سناریو‌پردازی به عنوان یک روش جدید برای مطالعه پدیده‌های پیچیده و پویا، نوآوری مقاله حاضر می‌باشند.نوع مقاله: مقاله پژوهشی