بررسی هویّت دستوری فعل‌های همکرد و کمکی در فرهنگ‌های فارسی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

doi
چکیده

در مقالۀ حاضر به بررسی هویت دستوری فعل در فرهنگ‌های فارسی پرداخته شده‌است. به این منظور، ملاک‌های مورد نظر فرهنگ‌نویسان در تمیز مقولۀ دستوری فعل از سایر مقوله‌های واژگانی بررسی شده و دسته‌بندی دووجهی فعل متعدی در مقابل فعل لازم تبیین گردیده‌است. سپس به کارکرد برخی فعل‌های سادﮤ زبان فارسی به‌عنوان فعل همکرد اشاره شده و پس از مطالعۀ رفتار این فعل‌ها با استفاده از رویکرد تجزیه‌ای و با تکیه بر معنای رویدادی این فعل‌ها، بر لزوم اختصاص «فعل همکرد» به‌عنوان هویت دستوری مستقل در فرهنگ‌های فارسی تأکید شده‌است. در ادامه، به کارکرد دیگری از سه فعل سادﮤ زبان فارسی (داشتن، خواستن، بودن) به‌عنوان فعل کمکی پرداخته شده‌است. در این پژوهش نشان داده‌ایم به‌رغم اینکه فعل‌های کمکی جزء مقولات نقشی هستند نه واژگانی، برای پرهیز از ارائۀ اطلاعات غلط در فرهنگ با درج این کارکرد به‌عنوان یک برش معنایی ذیل هویت دستوری فعل لازم یا متعدی، لازم است «فعل کمکی» به‌عنوان هویت دستوری مستقلی به فرهنگ‌های فارسی افزوده شود.