فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: هدف این پژوهش، تبیین الگوی نظری ارتقای سلامت دانشجویان از مسیر مشارکت در ورزش‌های گروهی با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند اشتراوس و کوربین بود. سلامت دانشجویان به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی کیفیت نظام آموزش عالی، تحت تأثیر فشارهای تحصیلی، روانی و اجتماعی دوران دانشجویی قرار دارد و شناسایی مداخلات مؤثر، پایدار و فرهنگ‌پذیر در این حوزه ضروری است. در این راستا، ورزش‌های گروهی به‌مثابه فضایی اجتماعی–تعامل‌محور، ظرفیت بالقوه‌ای برای ارتقای سلامت چندبعدی دانشجویان دارند. روش کار: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل دانشجویان فعال در ورزش‌های گروهی دانشگاهی، مربیان و کارشناسان تربیت‌بدنی بودند که به‌صورت هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و بر اساس سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از راهبردهایی همچون بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتایان و مثلث‌سازی داده‌ها استفاده شد. نتایج: یافته‌ها نشان داد که مقوله هسته‌ای پژوهش «ارتقای سلامت چندبعدی دانشجویان از مسیر تجربه مشارکتی–اجتماعی ورزش‌های گروهی» است. شرایط علّی شامل انگیزه‌های سلامت‌محور، نیاز به تعلق اجتماعی و تجربه‌های پیشین ورزشی؛ شرایط زمینه‌ای شامل فرهنگ ورزشی دانشگاه، امکانات و سیاست‌های حمایتی؛ و شرایط مداخله‌گر شامل کیفیت روابط تیمی و نقش مربی بودند. دانشجویان در واکنش به این شرایط، راهبردهایی مانند مشارکت فعال تیمی، تعامل اجتماعی سازنده و تنظیم هیجانی را اتخاذ می‌کنند که در نهایت به پیامدهایی نظیر بهبود سلامت روانی، اجتماعی و جسمانی، افزایش خودکارآمدی و تقویت سرمایه اجتماعی منجر می‌شود. نتیجه گیری: این پژوهش نشان می‌دهد که ورزش‌های گروهی، فراتر از یک فعالیت جسمانی، یک مداخله اجتماعی روانی مؤثر برای ارتقای سلامت دانشجویان محسوب می‌شوند. الگوی نظری ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی بومی برای طراحی سیاست‌ها و برنامه‌های ارتقای سلامت در دانشگاه‌ها مورد استفاده قرار گیرد.