فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف اصلی این پژوهش طراحی و ارائه مدل فراگیر برای ارزیابی خط‌مشی‌های عمومی صنعت گردشگری در ایران و پرکردن بخشی از خلأ دانشی در این زمینه است.طراحی/ روش‌شناسی/ رویکرد: روش این پژوهش به ‌لحاظ مخاطب بنیادی و از نظر رویکرد، ترکیبی (کیفی و کمّی) است و در آن از سنجه‌های غیرمداخله‌ای استفاده شده است. مرحله کیفی پژوهش از طریق بررسی ادبیات موضوع و انجام مصاحبه‌های نیمه‌­ساختاریافته با خبرگان و متخصصان حوزه گردشگری برای استخراج مفاهیم پایه و کلیدی و با استفاده از روش دلفی در سه مرحله انجام و تا رسیدن مقوله‌ها به اجماع نظری و چارچوب مناسب ادامه یافت. در مرحله کمّی، چارچوب استخراج شده به روش کمّی مورد آزمون قرار گرفت و با پردازش اطلاعات و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها بر اساس نتایج واطلاعات به‌دست آمده از پرسش‌نامه‌ها، مدل پیشنهادی ارزیابی خط‏‌مشی‌‏گذاری در گردشگری ایران تدوین و ارائه گردید. جامعه آماری پژوهش، شامل خبرگان و متخصصان حوزه گردشگری است که 21 نفر از آن­ها به­‌عنوان نمونه آماری انتخاب شده‌­اند. بر ­اساس یافته‌های پژوهش، عناصر اساسی مدل در 5 بُعد (تشخیص مسئله، تدوین، مشروعیت‌بخشی، اجرا و ارزیابی پایانی)، در قالب 44 مفهوم مرتبط با 14 مقوله شناسایی و در نهایت مدل فراگیر طراحی گردید. یافته‌­های پژوهش:  نتایج پژوهش نشان داد اولّین و مهم‌ترین معیار ارزیابی هر یک از ابعاد پنج­‌گانه خط‌مشی عمومی گردشگری در ایران به ترتیب ذیل است: پرداختن به مسئله محوری گردشگری با رتبه میانگین33/2 ، عقلانی بودن  خط‌مشی‌های گردشگری با رتبه میانگین 17/2، پذیرش عمومی خط‌مشی‌های گردشگری با رتبه میانگین60/1، تعهد عملی مجریان خط‌مشی‌های گردشگری با رتبه میانگین26/2، استمرار ارزیابی خط‌مشی‌های گردشگری با رتبه میانگین12/2. همچنین با اهمیت­‌ترین مراحل تأثیرگذار در ارزیابی خط­مشی عمومی گردشگری در ایران به‌ترتیب عبارتند از: مشروعیت‌بخشی به خط‌مشی‌های گردشگری، با رتبه میانگین50/3 و اجرای خط‌مشی‌های گردشگری، با رتبه میانگین 36/3. نتایج به­دست آمده از آزمون چارچوب مفهومی پژوهش (با استفاده از نرم­‌افزار Amos) و شاخص‌های نیکویی برازش مدل تحلیل عاملی تأییدی ارزیابی خط‌مشی‌های عمومی در گردشگری ایران با آزمون‌های آماری GFI، AGF،  CFI، CMIN/df و RMSEA  قابل‌قبول تشخیص داده شدند.محدودیت‌­ها و پیامدها: از محدودیت‌های این پژوهش باید گفت گردشگری بر اساس هدف، انواع متعددی دارد؛ مانند گردشگری فرهنگی و آموزشی، تفرجی، بازرگانی، درمانی، اجتماعی، ورزشی، مذهبی، سیاسی،... و هر یک از انواع گردشگری علاوه بر شاخص‌­های عمومی و مشترک، نیازمند معیارهای اختصاصی و جداگانه­‌ای برای ارزیابی خط‌مشی‌های آنها می‌­باشد، که خارج از اهداف این پژوهش بوده و از محدودیت‌های این پژوهش به‌حساب می‌آید از همین‌رو پرداختن به آن­ها مستلزم تحقیقات مستقل دیگری است که به محققان آتی پیشنهاد می­‌شود.پیامدهای عملی: نتایج این پژوهش علاوه بر توسعه حوزه نظری دانش، در حوزه عمل نیز می‌تواند موجب افزایش دانش کاربردی برای توسعه گردشگری و بهبود عملکرد مناطق گردشگری شده و زمینه‌ای برای جلب توجه بیشتر مدیران کشور نسبت به اهمیت ارزیابی خط‌‏مشی‏‌گذاری عمومی در گردشگری ایران باشد. از آن‌جا که بر اساس نتیجه این پژوهش، در فرایند ارزیابی خط‌مشی‌های عمومی در صنعت گردشگری ایران، اولین اولویت مربوط است به ارزیابی «مرحله مشروعیت بخشی به خط‌مشی» به همین جهت یکی از پیامدهای عملی پژوهش حاضر این است که  سیاست­‌گذاران را برآن می‌دارد که در تنظیم و تصویب اسناد فرادستی، برای تعیین چارچوب‌­های مناسب که لازمه قانونی کردن و مشروعیت بخشی به خط‌مشی‌های عمومی گردشگری است، توجه لازم را داشته باشند. با استفاده از مدل ارائه شده در این پژوهش  فرایند موجود خط‌مشی‌های عمومی در صنعت گردشگری ایران می‌توانند ارزیابی شوند و در راستای ادامۀ پژوهش حاضر وضعیت مطلوب خط‌مشی­‌گذاری صنعت گردشگری در ایران مدلسازی و آزمون گردد. نظر به این­که بر اساس نتیجه این پژوهش، ارزیابی «مرحله اجرای خط‌مشی‌ها» در فرایند ارزیابی خط‌مشی‌های عمومی در صنعت گردشگری ایران اولویت دوم شناسایی شده است، پیش­بینی و تأمین سازوکار مناسب و مؤثر برای اجرای دقیق خط‌مشی‌های صنعت گردشگری ایران می‌تواند از پیامدهای عملی دیگر این پژوهش به‌حساب آید.ابتکار یا ارزش مقاله: از آن‌جا که به­‌طور مشخص الگوی جامع، مناسب و منطبق با واقعیت‌­های موجود کشور برای ارزیابی خط­مشی گردشگری در ایران وجود ندارد ارائه این مدل و پر کردن بخشی از خلأ تحقیقاتی در این حوزه بیانگر ارزش این مقاله است. 2. تعمیم ارزیابی خط­مشی گردشگری به تمام مراحل فرایند خط­مشی­گذاری به جای تمرکز بر ارزیابی پایانی خط­مشی شاهدی دیگر بر ابتکار و ارزش این مقاله است. 3. رویکرد ترکیبی و استفاده از ابزارهای متعدد در طراحی و ارائه مدل ارزیابی خط­مشی گردشگری که موجب دقت و جامعیت بیشتر ارزیابی خط­مشی می­شود وجه دیگری از نوآوری این پژوهش است.نوع مقاله: مقاله پژوهشی