فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رفتار «را» در زبان فارسی معمّایی است که همواره ذهن زبان‌شناسان را به خود مشغول کرده است. اختصاص نقش‌های نحوی، معنایی و کاربردشناختی گوناگون از جانب زبان‌شناسان ایرانی و غیرایرانی خود مبیّن پیچیدگی‌های رفتاری این نقش‌نمای رمزآلود است. در این مقاله برآنم که، با طرح این پرسش که آیا «را» در زبان فارسی نشانۀ مبتدای ثانویه است، به واکاوی دوبارۀ آن بپردازم و، با کمک‌ گرفتن از بازنمایی صوری ساخت اطلاعِ لَمبرِکت در انگارۀ دستور نقش و ارجاع، تنوع نقشیِ «را» در زبان فارسی را به ‌تصویر‌کشم. از این رهگذر، درمی‌یابیم که گرچه ارتباط «را» با مفهوم مبتدا اجتناب‌ناپذیر است، نمی‌توان نقش ساخت ‌اطلاعی آن را منحصر به مبتدای ثانویه دانست. «را» می‌تواند با نقش‌های ساخت اطلاعی شامل مبتدای اولیه، مبتدای ثانویه، کانون و نیز تقابل در سطح جمله همراه شود، گرچه وجه اشتراک رخدادهای «را» را می‌توان مفهوم تشخیص‌پذیری به‌ عنوان مقوله‌ای کلامی در نظر ‌گرفت.