قدرت تخصصی یا تبعیت سیاسی در بوروکراسی دولتی ایران
نویسندگان
1 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.48308/jpap.2023.102676چکیده
هدف: هدف این است که با توجه به بوروکراسی آرمانی وبر به عنوان چارچوبی جهت تطبیق، مشخص شود که قدرتهای سیاسی حاکم بر روند تصمیمگیریهای سازمانی در بوروکراسی دولتی ایران تا چه اندازه با تخصصگرایی و قدرت تکنوکراتیک الگوی بوروکراسی آرمانی وبر که بازتاب آرای اداری است؛ همخوانی دارد. با انجام فرآیند پژوهش میتوان به این مسئله پاسخ مناسبی داد که شکل کنونی جایگاه قدرت تخصصی در بوروکراسی دولتی ایران به مدل بوروکراسی ایدهآل وبر نزدیکتراست یا مدل سالا و ویژگیهای مرتبط با آن، که بازتاب آرای سیاسی است.طراحی/ روششناسی/ رویکرد: دادههای این پژوهش با رویکرد کیفی مبتنی بر تحلیل مضمون استقرایی، نمونهگیری هدفمند و مصاحبه نیمهساختاریافته با 10 نفر از صاحبنظران اجرایی وزارت آموزش و پرورش گردآوری شد.یافتههای پژوهش: مضامین سازماندهنده شامل قدرت مبتنی بر سیاست، عدم پیروی از قوانین و دستورالعملهای مستند شده، در نظر نگرفتن زیرساخت و امکانات موجود، برتری ملاحظات سیاسی بر تصمیمات، خویشاوندسالاری، بوروکراسیهای زائد اداری، ضعف پاسخگویی و مسئولیتپذیری، سوابق کوتاهمدت خدمت وزراء، مشخص نکردن اهداف، فرمالیزم، در نظر نگرفتن بومشناسی محیطی، وجود فساد اداری، وجود تصمیمات مقطعی، ضعف استفاده از تخصص و پذیرش متخصصان، ضعف در صلاحیت علمی و سوابق تصمیمگیرندگان، ضعف مشارکت در تصمیمات، محدودیت نظام ارزیابی در تصمیمات، بیثباتی و عدم هماهنگی و ضعف در اجرای برنامهریزی است.محدودیتها و پیامدها: مدل نهایی توسط محقق ارائه شده است و نتایج حاصل از پژوهش ممکن است قابلیت تعمیمپذیری در تمامی سازمانهای بخش دولتی را نداشته باشد.پیامدهای عملی: نتایج پژوهش نشان میدهد؛ بوروکراسی دولتی ایران در چارچوب بوروکراسی وبر و مدل سالا، از لحاظ قدرت تخصصی، گرایش بیشتری به مدل سالا دارد و تبعیت سیاسی نسبت به قدرت تخصصی در اولویت قرار میگیرد.ابتکار یا ارزش مقاله: درپژوهشهای انجام شده در کشور تا کنون به صورت مشخص و خاص میزان پایبندی و التزام بوروکراسی دولتی ایران به ویژگیهای ساختاری همچون تخصصگرایی و قدرت تکنوکراتیک مطرح شده در بوروکراسی آرمانی و ایدهآل وبر به عنوان یک مبنا که راهکاری برای حل بسیاری از مسائل و مشکلات اداری است مورد بررسی قرار نگرفته است.نوع مقاله: پژوهشی
