فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدارس نوین از پدیده‌های فرهنگی ایران اواخر دوره‌ی قاجار بودند که با وجود چالش‌های متعدد بعد از انقلاب مشروطه گسترش یافتند و حتی در برخی مناطق دورتر نظیر بیرجند نیز دایر شدند. مدرسه‌ی شوکتیه اولین مدرسه‌ی نوین بیرجند بود که در 1325ق/1285ش تأسیس گردید. پانزده سال پس از آن اولین مدرسه‌ی دخترانه‌ی بیرجند با نام شوکتیه‌ی نسوان دایر شد که مشکلات بیشتری نسبت به مدرسه پسرانه داشت. تاکنون درباره‌ی مشکلات مختلف این مدرسه تحقیقی صورت نگرفته است. از این­رو، پژوهش حاضر با تکیه بر اسناد مرکز اسناد آستان قدس رضوی به بررسی مهم‌ترین چالش‌های اولین مدرسه‌ی دخترانه‌ی بیرجند (در 14 سال اول فعالیتش) اختصاص یافته است. نتایج حاصل از این پژوهش، که با روش پژوهش تاریخی و به شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی انجام شده، نشان می‌دهد چالش‌های فرهنگی، مالی و اداری مهم‌ترین مشکلات شوکتیه‌ی نسوان بود. شوکت‌الملک دوم همراه با مادرش و برخی از علما نقش مهمی در حل مشکلات شوکتیه‌ی نسوان ایفا کردند. فقدان نیروی متخصص بومی چالش دیگری بود که با استخدام مدیرهایی چون طوبی محمودی، حکیم الهی و شاهزاده ابوالملوکی حل شد. مدیران غیربومی به خاطر عدم دریافت به‌موقع حقوق دچار مشکلات مالی مختلف شدند. استخدام معلم‌هایی برای تدریس زبان فرانسه چالش دیگری بود که به استخدام زنان روسی آشنا به این زبان منجر شد. ساختار ضعیف مالی و ناهماهنگی در پرداخت حقوق مدیران و معلم‌ها و ناآشنایی برخی معلمان بومی با ساختار آموزشی و کم‌تجربگی آنان از دیگر چالش‌های آموزشی شوکتیه‌ی نسوان بود که تنها پس از ادغام این مدرسه در مدارس دولتی کاهش یافت.