فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده بیماری سوختگی فوزاریومی سنبله‌ی گندم (FHB) یکی از مهم‌ترین بیماری‌های گندم بوده که هر ساله خسارت قابل توجهی ایجاد می‌کند. روش‌های رایج مدیریت بیماری از کارایی چندانی برخوردار نمی باشند، بنابراین استفاده از راهکارهای جدید در مدیریت این بیماری ضروری به نظر می‌رسد. در این راستا، در تحقیق حاضر کارایی جدایه‌های تجاری و محلی Trichoderma در کنترل بیماری سوختگی فوزاریومی خوشه‌ی گندم بررسی شد. به منظور جداسازی بیمارگر و آنتاگونیست‌ها، نمونه‌برداری از سنبله‌های آلوده و ریزوسفر گندم صورت پذیرفت. شناسایی جدایه­های قارچی (Trichoderma وFusarium) بر اساس تلفیق داده‌های ریخت­شناختی و مولکولی صورت گرفت و در نتیجه، هویت 10 جدایه‌ی بیمارگر و 13 جدایه‌ی آنتاگونیست به ترتیبFusarium graminearum  و T. harzianum تعیین گردید. بعد از غربالگری اولیه، یک جدایه‌ی برتر Trichoderma جداسازی شده از ریزوسفر بوته‌ی­ گندم (T. harzianum Tr5)، یک جدایه‌ی قارچ آنتاگونیست تجاری (T. harzianum T22) و جدایه­یتهیه شده از کلکسیون قارچی دانشگاه تبریز(T. longibrachiatum N)، جهت ارزیابی خواص آنتاگونیستی بر علیه قارچ F. graminearum در شرایط آزمایشگاه و گلخانه انتخاب شدند. همچنین قابلیت جدایه‌های آنتاگونیست در تولید آنزیم‌های کیتیناز و پروتئاز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بررسی­های آزمایشگاهی نشان داد که تمامی جدایه­های آنتاگونیست قارچی در مقایسه با شاهد به صورت معنی­داری باعث بازدارندگی رشد قارچ بیماری­زا می­شوند. در آزمون­های کشت متقابل، بیشترین درصد بازدارندگی با استفاده از آنتاگونیست‌های T. harzianum Tr5و T. longibrachiatum Nمشاهده گردید. همچنین فقط جدایه T. harzianum Tr5 قادر به پارازیته کردن مستقیم ریسه‌های بیمارگر بود. ترکیبات فرار جدایه‌های آنتاگونیست کمترین اثر را روی قارچ بیمارگر از خود نشان دادند که نسبت به هم دیگر تفاوت معنی‌داری را نشان ندادند. در آزمون­های ترکیبات غیرفرار بیشترین درصد بازدارندگی مربوط به جدایه­ی­ T. longibrachiatum Nمشاهده گردید. همه­ی آنتاگونیست‌ها قادر به تولید میزان قابل توجهی از آنزیم‌های کیتیناز و پروتئاز بودند که قابلیت جدایه‌های محلی بیشتر بود. در نهایت، نتایج آزمایشات گلخانه­ای با بررسی‌های آزمایشگاهی کنترل بیماری مطابقت داشت. نتایج آزمایشات گلخانه­ای نشان داد که جدایه‌های آنتاگونیست به طور قابل توجهی اثرات بیمارگر در کاهش وزن دانه‌ی گندم را مهار کردند.