فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه حرفه‌ای معلمان به‌عنوان یکی از ارکان اصلی بهبود کیفیت آموزش، نقشی کلیدی در ارتقای نظام آموزشی و موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. از آنجا که این فرآیند نباید به عنوان رویدادی مقطعی در نظر گرفته شود، بلکه باید به صورت مستمر و مبتنی بر نیازهای واقعی معلمان برنامه‌ریزی گردد، لذا این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه حرفه‌ای معلمان ابتدایی در استان خراسان جنوبی، انجام شد. در مطالعه انجام‌شده، از روش آمیخته (کیفی–کمی) با طرح اکتشافی متوالی بهره گرفته شد؛ به‌طوری‌که در مرحله کیفی با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و روش تحلیل مضمون براون و کلارک (2006)، عوامل کلیدی شامل عوامل فردی (انگیزه، نگرش، تمایل به یادگیری)، عوامل سازمانی (فرهنگ مدرسه، حمایت مدیران، امکانات آموزشی)، عوامل اقتصادی (وضعیت معیشتی، مشوق‌های مالی) و عوامل زمینه‌ای (پراکندگی جغرافیایی، تنوع فرهنگی) شناسایی شدند. در مرحله کمی پژوهش، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته بر اساس یافته‌های کیفی (شامل چهار مقوله محوری: عوامل فردی، عوامل سازمانی، عوامل اقتصادی و عوامل زمینه‌ای) تدوین شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 317 نفر تعیین گردید و پرسشنامه‌ها به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای در میان معلمان ابتدایی شهرستان‌های بیرجند و درمیان و خوسف توزیع و تحلیل شدند. نتایج مدل رگرسیون چندگانه نشان داد مقدار R² برابر با 416/0 است؛ یعنی چهار مؤلفه (فردی، سازمانی، اقتصادی، زمینه‌ای) توانسته‌اند حدود ۴۲ ٪ از واریانس توسعه حرفه‌ای معلمان (الگوی جاری) را پیش‌بینی کنند. عوامل فردی، به‌ویژه تمایل به یادگیری مستمر (میانگین 52/4)، و عوامل اقتصادی، به‌ویژه مشوق‌های مالی (میانگین 44/4)، تأثیر قابل‌توجهی بر توسعه حرفه‌ای دارند. با این حال، عوامل سازمانی مانند سیاست‌های آموزشی منطقه‌ای (میانگین 90/2) با نیازهای معلمان هم‌خوانی کمتری دارند. عوامل زمینه‌ای مانند پراکندگی جغرافیایی نیز چالش‌هایی ایجاد می‌کنند. یافته‌ها می‌تواند به سیاست‌گذاران آموزشی در تدوین برنامه‌های هدفمند و تحقق عدالت آموزشی در این استان کمک کند..