تحلیل دیدگاه‌های کنشگران اجتماعی ازدواج در شهر مشهد

نویسندگان

1 دکترای روانشناسی، پژوهشگر و مدرس مدعو دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 استادیار روانشناسی بالینی، گروه تعلیم و تربیت اسلامی، پژوهشکده مطالعات اسلامی در علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

doi
10.22034/fakh.2025.512951.1722
چکیده

پژوهش‌های مختلف در حیطه موانع ازدواج و راهکارهای مقابله با آن انجام شده است. ولی کاهش نرخ پیوند زناشوئی در جامعه ایران را می توان نشانگر ضعف در شناسایی موانع ازدواج و ارائه و اجرای راهکار مناسب برای آن دانست. واکاوی این پدیده از دیگاه کنشگران فرهنگی می ‌توان به شناسایی و تبیین دقیق‌تر این موضوع کمک کند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی با هدف بررسی دیدگاه‌های کنشگران فرهنگی شهر مشهد در حیطه ازدواج پرداخته است. برای این پژوهش، از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شد و 18 نفر از کنشگران فرهنگی در حوزه ازدواج انتخاب شدند. از این تعداد، نیمی (9 نفر) زن و نیمی دیگر (9 نفر) مرد بودند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شد.اطلاعات حاصله با استفاده از نرم‌افزار MAQDA کدگذاری و تحلیل شد. در مجموع ۱44 مضمون اولیه در دو طبقه مشکل و راهکار استخراج شد و در قالب یازده مضمون پایه جای گرفتند. سرانجام پس از بررسی و تحلیل داده‌ها مضامین پایه، ذیل پنج مضمون فراگیر شامل مضامین فردی و خانوادگی؛ سبک زندگی اسلامی؛ اقتصادی - سیاسی؛ مشارکت‌پذیری در امر ازدواج و مضمون فراگیر متقاعدسازی قرار گرفت. نتایج نشان داد برای حل بحران ازدواج در کشور نیاز است نهادهای خانواده، نهادهای مردمی و سمن‌ها، واسطه‌گران و نهادهای حاکمیتی طی یک برنامه جامع و هماهنگ هر یک به ایفای نقش خود بپردازند. کنشگران فرهنگی به تأثیرپذیری جوانان از رسانه‌ها در وجوه مختلف مانند انتخاب همسر، گزینش سبک زندگی آرمانی و انتظارات از روابط توجه ویژه‌ای داشته‌اند. همچنین، جوانان و خانواده‌ها مسائل اقتصادی را یک شرط لازم برای ازدواج تلقی می‌کنند و این ادراک مانعی برای تحقق ازدواج در شرایط ناپایدار اقتصادی است.