تحلیل مؤلفه های تأثیرگذار بر کیفیت زندگی و رفاه در مادرشهرهای ایران
نویسندگان
1 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
2 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
doi
چکیده
رشد و توسعه شتابان و بی رویه شهرنشینی مسائل و معضلات متعددی از جمله بحران کیفیت زندگی و رفاه را فراروی کشورهای مختلف به ویژه کشورهای در حال توسعه و ایران قرار داده است. پرداختن به رفاه در راستای بسط عدالت اجتماعی از اهداف عمده دولت ها و از مسائل محوری برنامه های اقتصادی- اجتماعی محسوب می شود. پژوهش حاضر با استفاده از شاخص آمارتیا سن و با هدف تحلیل عوامل هزینه ای مؤثر بر کیفیت زندگی و رفاه در مادرشهرهای ایران انجام شده است و ماهیت کمی داشته است. جامعه آماری پژوهش را پنج شهر بزرگ کشور به ترتیب جمعیت آنها یعنی تهران، مشهد، اصفهان، کرج و شیراز تشکیل میدهند. داده های مورد مطالعه را هزینه های مواد خوراکی و دخانی؛ هزینههای پوشاک و کفش؛ هزینه های مسکن؛ هزینههای لوازم و اثاث و خدمات مورد استفادة خانوار؛ هزینه های بهداشت و درمان؛ هزینههای حمل و نقل؛ هزینه های تفریحات و خدمات فرهنگی خانوارها و هزینههای کالاها و خدمات متفرقه تشکیل می دهند. نتایج مطالعه در کلان شهر تهران نشان می دهد که گروه مسکن، آب، سوخت و روشنایی منزل مسکونی بیش از سایر گروه ها رفاه خانوار را تحت تأثیر قرار داده است. هزینههای مواد خوراکی و دخانی پس از گروه مسکن بیشترین تأثیر را بر رفاه گذاشته است. از این حیث هزینههای لوازم و اثاث و خدمات مورد استفادة خانوار در رتبه آخر قرار گرفته است. نتایج به کارگیری شاخص سن در مادرشهرهای ایران نشان میدهد که در تهران، مشهد، اصفهان، کرج و شیراز هزینه های مسکن بیش از سایر بخشها رفاه را تحت تأثیر قرار داده است.