فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده ترک تحصیل و بازماندگی از تحصیل یکی از چالش‌های عمده نظام آموزشی در مناطق محروم کشور به‌ویژه در میان خانواده‌های تحت پوشش نهادهای حمایتی است. مقاله حاضر با تمرکز بر مددجویان کمیته امداد امام خمینی(ره)، به بررسی عوامل مؤثر در ترک تحصیل کودکان و راه‌کارهای مؤثر برای کاهش این پدیده می‌پردازد. رویکرد پژوهش مبتنی بر تحلیل اسنادی، مطالعات میدانی و مرور تجربیات موفق داخلی و بین‌المللی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عوامل اقتصادی، فرهنگی، آموزشی و روانی ـ اجتماعی در کنار ضعف زیرساخت‌های آموزشی از مهم‌ترین دلایل بازماندگی از تحصیل هستند. نقش حمایتی کمیته امداد در این میان بسیار برجسته است. خدماتی مانند پرداخت کمک‌هزینه تحصیلی، تأمین پوشاک و لوازم‌ تحریر، مشاوره روانی و آموزشی و پیگیری وضعیت تحصیلی کودکان بازمانده از جمله اقدام‌های مؤثر این نهاد محسوب می‌شوند. همچنین، استفاده از ابزارهای آموزشی نوین مانند انیمیشن‌های هدفمند می‌تواند در افزایش انگیزه تحصیلی و علاقه‌مندی کودکان نقش قابل‌توجهی ایفا کند. بررسی نمونه‌هایی از انیمیشن‌های آموزشی مؤثر مانندFixies ،Why Spy و StoryBots نشان می‌دهد که این ابزارها افزون بر انتقال مفاهیم علمی، به تقویت مهارت‌های شناختی، اجتماعی و تحلیلی کودکان نیز کمک می‌کنند. تحلیل آماری داده‌ها حاکی از کاهش هشت درصدی نرخ ترک تحصیل طی هفت سال گذشته (از زمان انجام تحقیق) در میان مددجویان کمیته امداد است که این امر را می‌توان حاصل تلفیق مداخله‌های حمایتی و آموزشی دانست. مقاله تأکید دارد که یک راهبرد کل‌نگر برای کاهش ترک تحصیل باید مبتنی بر ترکیب سیاست‌های حمایتی، مداخله‌های آموزشی، استفاده از رسانه‌های آموزشی نوین و تقویت سرمایة اجتماعی خانواده‌ها باشد. در نهایت، نتایج تحقیق پیشنهاد می‌دهد که نهادهای سیاست‌گذار و اجرایی با اتخاذ رویکردهای چند بُعدی و بومی‌سازی‌شده، می‌توانند سهم مؤثرتری در کاهش نابرابری‌های آموزشی ایفا کنند.