اثربخشی توانبخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی و خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی

نویسندگان

1 1. استادیار گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان ، شیراز، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22034/ise.2025.18105.1191
چکیده

زمینه و هدف: کارکردهای اجرایی، کنش­های عالی نظام عصبی مغز هستند که مجموعه­ای از توانایی­های عالی شامل فرآیندهای تنظیم شناخت، تنظیم رفتار و تنظیم هیجان را به انجام می­رسانند. این سازه به افراد کمک می­کند افکار، رفتار و هیجاناتشان را برای دسترسی به هدف، کنترل و سازمان­دهی کنند. هدف این پژوهش اثر بخشی توانبخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی و خودکارآمدی تحصیلی دانش­آموزان دختر پایه ششم ابتدایی شهر شیراز بود.داده­ها و روش­ها: روش پژوهش آزمایشی با طرح پیش­ آزمون- پس­آزمون با گروه کنترل بود. جامعه ­آماری پژوهش کلیه دانش‌آموزان دختر پایه ششم شهر شیراز بودند. از بین جامعه آماری مذکور، تعداد 40 دانش­آموز به روش نمونه­ گیری خوشه­ای تصادفی به عنوان نمونه پژوهش انتخاب و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش ( 20 نفر) و کنترل (20 نفر) گمارده شدند. به منظور جمع ­آوری داده ­های پژوهش از پرسشنامه­ های کارکردهای اجرایی و خودکارآمدی‌تحصیلی استفاده شد. برنامه آموزش توانبخشی شناختی به مدت 10 جلسه یک و نیم ساعته برای گروه آزمایش اجرا شد. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون آماری تحلیل کوواریانس استفاده شد.یافته­ ها: یافته ­های پژوهش نشان داد که آموزش توانبخشی شناختی بر شاخص­ کارکردهای اجرایی (تنظیم شناخت، تنظیم رفتار، تنظیم هیجان) و خودکارآمدی تحصیلی و ابعاد آن (خودکارآمدی آینده تحصیلی، خودکارآمدی عملکردتحصیلی و خودکارآمدی مهارت­های‌تحصیلی) بر دانش‌آموزان اثربخش بوده است. به عبارت دیگر، آموزش توانبخشی شناختی منجر به بهبود کارکردهای اجرایی و افزایش خودکارآمدی تحصیلی دانش­آموزان شده است.نتیجه ­گیری: با توجه به اثربخش بودن این برنامه، متخصصان و مشاوران مدرسه می­توانند از این برنامه آموزشی برای بهبود کارکردهای اجرایی و افزایش خودکارآمدی تحصیلی دانش ­آموزان استفاده کنند.