فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نوجوانی یکی از مهم‌ترین دوره‌های رشد در گستره عمر است و یکی از ویژگی‌ها و توانمندی‌هایی که در موفقیت تحصیلی نوجوانان نقشی اساسی دارد، تاب‌آوری تحصیلی است. هدف پژوهش حاضر شناسایی موانع، عوامل ایجادکننده و راهکارهای ارتقای تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان تحت پوشش کمیته امداد شهر بیرجند است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی بود و در چارچوب رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی انجام شد. مشارکت‌کنندگان بالقوه این پژوهش شامل دانش‌آموزان دورة متوسطه تحت پوشش کمیته امداد شهر بیرجند بودند. اعضای نمونه به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، به شیوه‌ای که از هر دو جنسیت و از هر دو دسته دانش‌آموزان ساکن شهر و ساکن خوابگاه و نیز از سه گروه دانش‌آموزان با پیشرفت تحصیلی کم، متوسط و بالا بر اساس ملاک معدل تحصیلی در گروه نمونه قرار گرفتند و با 41 نفر از آن‌ها تا دستیابی به اشباع نظری مصاحبه شد. برای جمع‌آوری داده‌های کیفی از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. پرسش‌های مصاحبه دو بخش اصلی داشت؛ در بخش نخست اطلاعات فردی مشارکت‌کنندگان ثبت شد و در بخش دوم، موانع، عوامل ایجادکننده و راهکارهای ارتقای تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان از دیدگاه مشارکت‌کنندگان بررسی گردید. یافته‌های حاصل از پژوهش، در سه محور اصلی شناسایی و سازماندهی گردید. بدین صورت که یافته‌ها در محور موانع تاب‌آوری، در قالب سه مضمون اصلی: «موانع مرتبط با خانواده، موانع مرتبط با معلمان و مسئولان و موانع مرتبط با خود دانش‌آموزان» و شامل 34 زیرمضمون فرعی؛ در محور عوامل زمینه‌ساز تاب‌آوری، در قالب پنج مضمون اصلی: «عوامل مرتبط با جامعه، عوامل مرتبط با دوستان، عوامل مرتبط با معلم و محیط آموزشی، عوامل مرتبط با خانواده و عوامل مرتبط با دانش‌آموز» و شامل 50 زیرمضمون فرعی؛ و در محور راهکارهای ایجاد تاب‌آوری در قالب سه مضمون اصلی «راهکارهای مرتبط با خانواده، راهکارهای مرتبط با معلمان و راهکارهای مرتبط با دانش‌آموزان» و شامل 41 زیرمضمون فرعی ارائه و تبیین شدند. در انتها، بر اساس نتایج پژوهش راهکارهای عملی ارتقای تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان تحت پوشش کمیته امداد شهر بیرجند ارائه گردید.