واکنش توده های گندم بومی ایران نسبت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله در شرایط مزرعه و گلخانه
نویسندگان
1 استادیار بخش تحقیقات غلات، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج.
2 استادیار بخش تحقیقات غلات، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج.
3 مربی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان.
4 مربی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، پارسآباد.
doi
چکیده
چکیده بیماری بلایت فوزاریومی سنبله که توسط گونههای مختلف قارچ Fusarium به ویژه گونهی Fusarium graminearum ایجاد میشود، یکی از مهمترین بیماریهای گندم در ایران است که به ویژه در اقلیم گرم و مرطوب کشور باعث کاهش عملکرد و کیفیت محصول میشود. تحقیق حاضر به منظور ارزیابی واکنش تعداد 117 توده گندم بومی موجود در کلکسیون بخش تحقیقات غلات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر نسبت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله طی دو سال زراعی 93-1392 و 94-1393 در شرایط مزرعه در دو منطقهی گرگان و مغان و در شرایط گلخانه در کرج اجرا گردید. ارزیابی تودههای آزمایشی با استفاده از روش اسپورپاشی در مزرعه نشان داد که 31 توده از 117 توده مورد بررسی، از نظر میانگین شاخص بیماری از مقاومت مطلوبی در برابر بیماری برخوردار هستند. به نظر میرسد که علت مقاومت حداقل 21 شماره از بین این تودهها، اساس ژنتیکی داشته و به وجود مقاومت نوع I در آنها مربوط میشود. براساس نتایج بررسیهای گلخانهای به روش مایهزنی نقطهای، همهی تودههای آزمایشی مورد بررسی در برابر این بیماری حساس بوده و آلودگی شدیدی از خود نشان دادند. این امر میتواند منعکس کنندهی عدم وجود مقاومت نوع II در این تودهها باشد. در هر حال، با توجه به احتمال وجود مقاومت نوع I در تعداد قابل توجهی از تودههای گندم ذکر شده، که میتواند تا حد زیادی گیاه گندم را در شرایط مزرعه در برابر بیماری حفظ نماید، از آنها میتوان به عنوان والدهای مقاوم به بیماری در تلاقیهای مربوط به برنامههای اصلاح گندم استفاده نمود.