واکاوی تجارب زیسته دانش‌آموزان متوسطه دوم از چالش‌های آموزشی در دوران کرونا و پساکرونا

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته مطالعات برنامه درسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22034/ise.2024.17287.1127
چکیده

با شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مدارس، نظام آموزشی با چالش‌های متعددی مواجه شد. دانش‌آموزان متوسطۀ دوم به‌عنوان یکی از اقشار آسیب‌پذیر، تجارب منحصر به فردی از این دوران، به دست آوردند؛ در این زمینه، پژوهش حاضر به بررسی چالش‌های آموزشی در دوران کرونا و پساکرونا براساس تجارب زیستۀ دانش‌آموزان در سال تحصیلی 1404-1403 با استفاده از روش تحقیق کیفی از نوع تحلیل محتوا پرداخت. گروه هدف پژوهش شامل دانش‌آموزان متوسطۀ دوم ناحیۀ ۲ شهرستان زنجان بود که ازطریق نمونه‌گیری هدفمند، تعداد ۲۴ نفر از آنان تا رسیدن به اشباع تحت مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته قرارگرفتند. جهت دستیابی به روایی سؤال‌های مصاحبه از نظرات استادان گروه علوم تربیتی استفاده شد. برای اطمینان از اعتبار داده‌های پژوهش، مضامین استخراج‌شده از مصاحبه‌ها، به مصاحبه‌شوندگان ارائه شد تا پس از تأیید آنها ادامۀ تحلیل انجام شود؛ درنهایت، درون‌مایۀ‌ مصاحبه‌ها در قالب شش مضمون اصلی و 19 مضمون فرعی استخراج و طبقه‌بندی شد. باتوجه به نتایج پژوهش، آموزش مجازی در دوران کرونا و نیز آموزش حضوری بلافاصله بعد از کمرنگ‌شدن همه‌گیری کرونا، دانش‌آموزان را با چالش‌های جدی مواجه کرده‌اند. چالش‌های ناشی از حضور در کلاس‌های مجازی در دوران کرونا (کاهش پیشرفت تحصیلی، کاهش تحرک فیزیکی در محیط آموزشی، عدم تعامل مناسب بین دانش‌آموز و معلم و ...)، چالش‌های بازگشت به کلاس حضوری پس از کرونا (کاهش اعتمادبه‌نفس و ضعف در ارتباطات اجتماعی، اضطراب ابتلا به کرونا و...) و چالش‌های مرتبط با قوانین و انضباط خاص حاکم بر فضای آموزش حضوری در مدرسه پس از کرونا (دشواری قوانین کلاس‌ها و مدرسۀ حضوری، سختی استفاده از ماسک و محافظ و الکل در مدرسه و ...) از مهم‌ترین آنها بودند که لزوم بازنگری در سیاست‌های آموزشی جهت بهینه‌سازی آنها برای دانش‌آموزان در ایام مختلف را گوشزد می‌کنند.