بررسی نقش تعدیلی متغیرهای فردی در پیوند با بازنمایی‌های طرح‌واره‌ای و توانایی حل مسئلۀ ریاضی

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665. تهران. ایران

2 کارشناسی آموزش دانش آموزان با نیازهای ویژه . دانشگاه فرهنگیان. تهران. ایران.

3 آموزگار ابتدایی

4 آموزگار ابتدایی

5 استادیار گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665. تهران. ایران.

doi
10.22034/ise.2024.17039.1116
چکیده

حل مسئله از ارکان مهم آموزش ریاضی است و توسط شورای ملی معلمان ریاضی به عنوان هستۀ اصلی آموزش ریاضی معرفی شده است. پژوهش­های اخیر در حوزۀ آموزش ریاضی و روان‌شناسی نشان داده­اند که بازنمایی­های ریاضی به‌ویژه بازنمایی طرح‌واره­ای نقش مهمی در تسهیل فرایند حل مسئله ایفا می­کند. هدف این پژوهش بررسی نقش تعدیلی متغیرهای فردی ازجمله توانمندی روانی-حرکتی، درک مطلب شنیداری، استقلال از زمینه و توانایی فضایی_دیداری در ارتباط با بازنمایی­های طرح‌واره­ای و توانایی حل مسائل (معمولی و غیرمعمولی) می­باشد. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات رابطه­ای-هم‌بستگی است .نمونۀ پژوهش با استفاده از نرم‌افزار جی-پاور برابر با 720 نفر از کلیۀ دانش­آموزان پایۀ ششم مدارس شهرستان بویراحمد است که به شیوۀ نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل آزمون مقیاس شایستگی ریاضی کودکان اوترخت، آزمون نقشینۀ فلانگان، آزمون شکل­های نهفته، آزمون اجزاء فلانگان و آزمون درک مطلب خواندن کورپلاتی بوده­اند. جهت تجزیه‌وتحلیل داده­ها در این پژوهش، از تحلیل زیرگروه استفاده شده است. نتایج نشان داد که توانمندی روانی-حرکتی، درک مطلب شنیداری، استقلال از زمینه و توانایی فضایی-دیداری در پیوند با بازنمایی طرح‌واره­ای و توانایی حل مسائل غیرمعمولی ریاضی (هر کدام در برخی مؤلفه‌ها) نقش تعدیلی دارد؛ ولی این متغیرها در عملکرد دانش­آموزان در پاسخ‌گویی به مسائل معمولی (به‌جز در تعداد اندکی از مؤلفه‌های برخی متغیرهای خاص) تفاوتی ندارند.