گونه شناسی خط مشی های دومنظوره سازی صنعت دفاعی ایران
نویسندگان
1 پردیس فارابی دانشگاه تهران - دانشکده مدیریت و حسابداری
2 دانشگاه آزاد قزوین - دانشکده مدیریت و حسابداری
3 پردیس فارابی دانشگاه تهران - دانشکده مدیریت و حسابداری
4 پردیس فارابی دانشگاه تهران - دانشکده مدیریت و حسابداری
doi
10.48308/jpap.2019.96624چکیده
هدف: در برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران بر استفاده از ظرفیتهای مازاد صنعت دفاعی برای کمک به بخش صنعت غیردفاعی با عنوان «دومنظورهسازی صنعت دفاعی» تأکید شده است. صنایع دفاعی ایران، یکی از بخشهای مولد و پیشرو در عرصه علم و فناوری پیشرفته است که همزمان بهصورت دومنظوره میتواند به تولید محصولات و فناوریهای دفاعی و غیردفاعی اشتغال یابد. با اینحال، پرسش اصلی آن است که صنعت دفاعی در چه شرایطی و با چه خطمشیهایی میتواند فعالیت در بخش صنعت غیردفاعی را تجربه کند؟ زیرا اگر نسخه این خطمشیها بر سیاق ملاحظات علمی و عملی تعبیه نشده باشد، کماکان حضور صنعت دفاعی در بخش غیردفاعی، مؤثر نخواهد بود.طراحی/ روششناسی/ رویکرد: در این پژوهش با رویکردی کیفی و استراتژی تحلیل تم، از طریق شناسایی الزامات و اقتضائات دومنظورهسازی صنعت دفاعی ایران، مدلی برای گونهشناسی خطمشیهای دومنظورهسازی صنعت دفاعی بهعنوان راهنمای عملی خطمشیگذاران این عرصه طراحی شده است.یافتههای پژوهش: یافتههای پژوهش، مسیریابی از طریق عناصر دو مرحله شامل دلایل دومنظورهسازی و عوامل جهتدهنده و مؤثر بر دومنظورهسازی و با کاربرد ابزار ماتریس، خطمشیهایی با عناوین یکبارمصرف، اشاعهساز، قیدمحور، محافظهکارانه و دائمی دومنظورسازی صنعت دفاعی را بهعنوان گونههای خطمشی دومنظورهسازی صنعت دفاعی ایران، شناسایی کرده است.محدودیتها و پیامدها: نتایج این پژوهش میتواند در اسناد راهبردی دستگاههای مرتبط در خط مشی گذاری در این حوزه، گنجانده شود و مطابق با یافتههای این پژوهش، خط مشیهای دومنظورهسازی صنعت دفاعی ایران تدوین، اجرا و مورد ارزیابی قرار گیرد. بنابراین نیاز است در خصوص رویه اجرا و ارزیابی نیز مدل مناسبی ترسیم گردد.پیامدهای عملی: حرکت به سمت فضای شفافتر فعالیت اقتصادی و غیرنظامی صنایع دفاعی ایران و همچنین بهره برداری حداکثری، علمی و منطقی از ظرفیتهای بخش دفاعی برای بخش غیردفاعی، دستاورد عملی این پژوهش است.ابتکار یا ارزش مقاله: سهم این پژوهش به لحاظ عملی موجب توانمندی خطمشیگذاران عمومی و بهویژه مدیران صنایع دفاعی ایران در زمینه قابلیتهای خطمشیگذاری میشود. بهلحاظ علمی نیز با این پژوهش، خلأ ناشی از کمبود پژوهش و مدلسازی در زمینه فرآیند خطمشیگذاری صنعتی، بهویژه خطمشی در زمینه دومنظورگی صنایع دفاعی ایران، کاهش مییابد.