فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده استفاده از آفت­کش­های شیمیایی علاوه بر تهدید سلامتی انسان، خطرات محیطی را هم به­وجود آورده است. اسانس­های گیاهان معطر به­عنوان حشره­کش­های طبیعی و سالم برای کنترل حشرات آفت مطرح شده­اند. در تحقیق حاضر، سمیت اسانس ­گیاهان شوید، کرفس و نعناع وحشی روی حشرات کامل سوسک چهارنقطه­ای حبوبات (Callosobruchus maculatus F.) ، لاروهای شب­پره­ی مدیترانه­ای آرد (Ephestia kuehniella Zeller) و شب­پره­ی هندی (Plodia interpunctella (Hübner)) بررسی شد. بر اساس نتایج تجزیه­ی شیمیایی اسانس­ها با دستگاه گاز کروماتوگرافی-طیف­سنج جرمی، (+)-کاروون (81/48 درصد)، آپیول (58/22 درصد) و لیمونن (61/12 درصد) در اسانس شوید، آپیول (82/21 درصد)، دی-لیمونن (21/21 درصد)، 3-کارن (80/11 درصد) در اسانس کرفس و میریستیسین (35/13 درصد)، 3-ترپینولنون (33/13 درصد) و 2-ایزوپروپیلدن سیکلوهگزانون (239/9 درصد) دراسانس نعناع‌ وحشی به­عنوان ترکیب­های اصلی شناسایی شدند. اسانس­ها سمیت تدخینی بالایی را روی هر سه گونه آقت نشان دادند. LC50اسانس­های نعناع وحشی، شوید و کرفس روی حشرات کامل سوسک چهارنقطه­ای حبوبات به­ترتیب 958/58، 769/67 و 888/94 میکرولیتر بر لیتر برآورد شدند. لاروهای شب­پره­ی هندی نسبت به لاروهای شب­پره­ی مدیترانه­ای آرد و حشرات‌کامل سوسک چهارنقطه­ای حبوبات در برابر اسانس شوید حساستر بودند. اسانس نعناع وحشی سمیت تدخینی بیشتری نسبت به اسانس­های شوید و کرفس روی شب­پره­ی مدیترانه­ای آرد نشان داد. همچنین لاروهای شب­پره­ی هندی نسبت به حشرات کامل سوسک چهارنقطه­ای حبوبات حساسیت بیشتری در برابر اسانس نعناع وحشی نشان دادند. نتایج این پژوهش نشان داد که اسانس­های شوید، کرفس و نعناع‌وحشی دارای پتانسیل حشره­کشی­ مناسبی بوده و می‌توانند در مدیریت سوسک چهارنقطه­ای حبوبات، شب­پره­ی مدیترانه­ای و شب­پره­ی هندی مد نظر قرار گیرند.