حمایت کیفری از زنان بزه‌دیدهٔ تجاوز جنسی در نظام حقوقی ایران و افغانستان

نویسندگان

1 استادیار (مدعو) گروه حقوقِ دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ایران، مشهد

2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، جامعة المصطفی (ص) العالمیة، واحد گرگان، ایران، گرگان

3 دکتر در حقوق کیفری و جرم شناسی از دانشکده علوم انسانیِ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان، ایران، گرگان

doi
10.22091/dclic.2026.14127.1119
چکیده

تجاوز جنسی از مهم‌ترین جلوه‌های خشونت علیه زنان است که آثار روانی و اجتماعی گسترده‌ای بر جای می‌گذارد. این پژوهش با رویکرد تطبیقی و روش توصیفی‌تحلیلی، حمایت‌های کیفری از زنان بزه‌دیده تجاوز جنسی را در نظام‌های حقوقی ایران و افغانستان بررسی می‌کند. به این ترتیب در حوزه حمایت کیفری ماهوی، شیوه جرم‌انگاری، قلمرو ضمانت اجراهای مقرر در دو کشور تحلیل شده است. در بخش حمایت کیفری شکلی نیز ظرفیت‌ها و کاستی‌های ادله اثبات، تدابیر حفاظتی در برابر تهدید و نقش پلیس، مراجع قضایی و پزشکی قانونی در حمایت از بزه‌دیدگان ارزیابی گردیده است. نتایج نشان می‌دهد که هرچند هر دو نظام در بعد ماهوی با جرم‌انگاری و کیفری‌گذاری متناسب عملکرد خوبی داشته، اما در بعد حقوق شکلی به خصوص در رابطه به ادله جرم تجاوز جنسی تحت تأثیر آموزه‌های فقهی، با خلأ جدی روبه‌رو  است این مطالعه بر ضرورت اصلاح قوانین اثبات، تقویت تدابیر حمایتی منطبق با واقعیت‌های اجتماعی هر کشور تأکید دارد.