فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حق بر دادرسی منصفانه به‌عنوان یکی از هسته‌های بنیادین حقوق عمومی درتقاطع دو حوزه کلیدی حقوق اساسی و حقوق کیفری موضوع تحلیل‌های ساختاری و نهادی گسترده‌ای قرار گرفته است. مطالعه تطبیقی این نهاد در نظام‌های حقوقی ایران و ترکیه امکانی برای واکاوی ظرفیت‌های نظری و هنجاری و عملی در تضمین این حق بنیادین فراهم می‌آورد. تمرکز این جستار بر شناسایی سازوکارهای حمایتی و نقاط افتراق یا اشتراک در کاربست دادرسی منصفانه در دو نظام مذکور با هدف استخراج الگوهای قابل اقتباس و طراحی مدل بومی در چارچوب حقوق داخلی ایران است. این پژوهش به روش تحلیلی‌‌‌تطبیقی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، اسناد حقوقی و رویه‌های قضایی نگاشته شده و در چهارچوب نظریه‌های عدالت قضایی، حاکمیت قانون و نظام تضمین‌های رویه‌ای سامان یافته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که علی‌رغم تصریح اصول دادرسی منصفانه در قوانین اساسی و عادی هر دو کشور با خلأهای نهادی و تفسیری در تحقق عملی این حق مواجه‌اند. نظام حقوقی ایران فاقد نهاد واسط تفسیری مؤثر میان سطوح تقنین و اجراست، درحالی‌که ترکیه با وجود دادگاه قانون اساسی و عضویت در نظام اروپایی حقوق بشر از مشکل استقلال نهادی و اجرای ناقص آرای دیوان رنج می‌برد.