فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وجود دادگاه‌های کیفری مستقل نه‌تنها به رعایت اصل حاکمیت قانون و تفکیک قوا کمک می‌کند، بلکه مانع از تجاوز نهادهای اجرایی و تقنینی از حدود صلاحیت‌های قانونی خود می‌شود. این امر در حفاظت از حقوق و آزادی‌های بنیادین شهروندان نقشی محوری ایفا کرده و تأکید بر آن در هر زمان و هر شرایطی ضروری است. به‌طور خاص، در نظام‌های حقوقی کشورهای اسلامی نیز اصل استقلال قضایی همواره مورد توجه قرار گرفته است. در این راستا، کشورهای کوزوو، فلسطین و ترکیه به‌عنوان سه بستر حقوقی با ویژگی‌های متفاوت و به دلیل تنوع ساختاری و چالش‌های خاص در تحقق استقلال قضایی، به‌عنوان نمونه‌های برجسته برای مطالعه در این پژوهش برگزیده شده‌اند. مقاله حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی‌تحلیلی و اتخاذ رویکرد تطبیقی، به بررسی و تحلیل جایگاه، ساختار و چالش‌های مرتبط با استقلال قضایی در این سه کشور می‌پردازد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که در کوزوو، استقلال قضایی با تأکید بر اصول حقوق بشری و در چهارچوب اسناد ملی و بین‌المللی، به‌ویژه در قانون اساسی و رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر، به‌طور مؤکد مورد حمایت قرار گرفته است. در ترکیه، با وجود انجام اقدامات قابل ‌توجه برای تقویت استقلال قضایی، موانعی نظیر مداخلات سیاسی و فشارهای اجتماعی همچنان از چالش‌های جدی به شمار می‌روند. در فلسطین، شرایط خاص ناشی از اشغال خارجی و مشکلات داخلی، محدودیت‌های عمده‌ای برای تحقق استقلال قضایی ایجاد کرده است. این تحقیق نشان می‌دهد که در سه کشور بررسی ‌شده، با وجود پیشرفت‌هایی در تقویت استقلال قضایی، هنوز نیاز به اصلاحات اساسی در ساختارهای قانونی، تقویت نظارت بر نهادهای قضایی و مقابله با فشارهای سیاسی و خارجی وجود دارد تا استقلال واقعی قوه قضائیه در این کشورها به‌طور مؤثر تحقق یابد.