فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با گسترش فضایِ مجازی و ظهورِ شیوه‌هایی نوین تعاملات دیجیتال، جرائم منافیِ عفت نیز وارد مرحله‌ای نوین و پیچیده شده‌اند که نظام‌های حقوقی سنتی در مواجهه با آن با چالش‌های نظری و فقهی و اجرایی روبه‌رو هستند. این مقاله با رویکردی تطبیقی، به بررسی نحوه رسیدگی به جرائم منافی عفت در بستر فضای مجازی در دو نظام حقوقی ایران و عربستان سعودی می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش، فقدان چارچوبی منسجم، به‌روز و کارآمد برای مقابله با اشکال نوپدید این‌گونه جرائم در زیست‌بوم دیجیتال است؛ جرائمی که از یک ‌سو تهدیدی برای امنیت اخلاقی و روانی جامعه محسوب می‌شوند و از سوی دیگر در معرض تعارض با اصول حریم خصوصی و حقوق بنیادین کاربران قرار دارند. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی‌تحلیلی و به شیوه کتابخانه‌ای با بهره‌گیری از منابع فقهی و حقوقی و مقررات موضوعه دو کشور بوده و ضمن بررسی مستندات قانونی، بر تحلیل تطبیقی ساختارهای دادرسی، ضمانت اجراها، استثنائات رسیدگی و چالش‌های فنی و قانونی تمرکز دارد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در ایران، با وجود جرم‌انگاری محدود و پراکنده در قوانین جزایی و رایانه‌ای، پاسخ نظام کیفری به این جرائم همچنان با خلأهای جدی درزمینه تعریف مفاهیم، اثبات جرم، رسیدگی الکترونیک و حفظ تعادل میان امنیت و حریم خصوصی روبه‌رو است؛ درحالی‌که عربستان با تصویب «قانون مبارزه با جرائم سایبری» و رویکرد تعزیری در پاسخ به مصادیق نوظهور، موفق به ایجاد سازوکاری نسبتاً منسجم‌تر شده است. درنهایت، مقاله پیشنهاد می‌دهد که تدوین مقررات مستقل، توسعه دادگاه‌های تخصصی سایبری و تقویت ظرفیت فنی و قضایی، پیش‌شرط‌هایی اساسی برای رسیدگی عادلانه و مؤثر به جرائم منافی عفت در فضای مجازی محسوب می‌شود.