مسئولیت کیفری اعضای دولت اسلامی عراق و شام (داعش) در عراق و سطح بین‌الملل

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانیِ دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، ایران، لاهیجان

2 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانیِ دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، ایران، لاهیجان

doi
10.22091/dclic.2025.12130.1044
چکیده

داعش یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای امنیتی است که جهان در سال‌های اخیر و حتی دهه‌های گذشته با آن روبه‌رو بوده است. جهان هرگز چنین پیشرفت سریعی از یک سازمان تروریستی را تجربه نکرده است؛ سازمانی که توانسته دارایی‌ها را تصاحب کند، بر مناطق و مراکز نظامی و اقتصادی کلیدی، منابع طبیعی و زیرساخت‌های حیاتی کنترل پیدا کند و پیام خود را با استفاده از شبکه‌های اجتماعی به‌طور گسترده منتشر نماید. در این مسیر، داعش از خشونت‌های بی‌حدوحصر، ازجمله آدم‌ربایی، تجاوز، سر بریدن و سایر اقدامات جنایی استفاده کرده است. روش‌های این سازمان به تهدید مخالفان، جذب جنگجویان خارجی، کشتارجمعی، جابه‌جایی اجباری و تغییر دین، بهره‌کشی از زنان و کودکان، نسل‌کشی و دیگر جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت انجامیده است. ازآنجایی‌که پیگرد کیفری و زندان به‌عنوان اشکال اصلی مواجهه با جنگجویان داعش در عراق محسوب می‌شوند، ما قصد داریم قوانینی را که می‌توان در این موارد در سطوح بین‌المللی و ملی (عراق) اعمال کرد، تحلیل کنیم. همچنین، فرایندها و برخی از پرونده‌های پیگرد جنگجویان داعش با استفاده از تحلیل‌های موجود سازمان‌های بین‌المللی که در این منطقه فعالیت می‌کنند، بررسی خواهند شد. نقض حقوق بشر، جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت که داعش در سال‌های فعال خود در عراق مرتکب شده است، شناسایی شده‌اند. در این مقاله بر روی نسل‌کشی، جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت به‌طور کلی تمرکز خواهیم کرد، همچنان ‌که مجازات‌های مقرر برای این اقدامات و اجرای واقعی آن‌ها را در سطوح ملی (عراق) و بین‌المللی تحلیل می‌کنیم.