فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هم‌زمان با تصویب معاهده مؤسس دیوان بین‌الملل کیفری (اساسنامه رم) و تثبیت اصل صلاحیت تکمیلی این دیوان، جنبشی جهانی برای تصویب قانون داخلی جرم‌انگاری کننده جنایات بین‌المللی به راه افتاد. این قوانین ضمن تأمین دغدغه‌های داخلی، صلاحیت تکمیلی دیوان را با وقفه روبرو می‌ساختند؛ زیرا صلاحیت لازم برای محاکم داخلی در رسیدگی به جنایات بین‌المللی را فراهم می‌آوردند. در این نوشتار، با تمرکز بر قوانین داخلی سه دولت دارای جمعیت اکثریت مسلمان به این سؤال پاسخ داده شده است که تصویب قوانین داخلی در این حوزه با چه ضرورتی صورت پذیرفته و تجربیات این دولت‌ها چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارد؟ در این راستا، مقاله پیش‌رو با روش تحلیلی‌توصیفی، قوانین سه دولت بوسنی و هرزگوین و تاجیکستان و افغانستان سابق را با چهار معیار «میزان تأثیرپذیری قانون داخلی از اساسنامه رم»، «تقدم یا تأخر زمان قانون‌گذاری»، «دامنه جرائم»، «دامنه مجازات‌ها» مورد ارزیابی قرار داده است. بر اساس یافته‌های این مقاله، به دلیل تقلیدی و منفعلانه بودن قوانین یادشده، می‌توان مبتنی بر مؤلفه‌های دینی و ملی، الگویی را در خصوص تصویب قوانین جرم‌انگاری کننده جنایات بین‌المللی طراحی و به تصویب برساند؛ الگویی که به دلیل فقدان نظیر، قابلیت الگوبرداری توسط دیگر دولت‌های مسلمان یا سازمان‌های میان‌دولتی اسلامی تحت قالب‌هایی همانند تقنین مشترک یا قانون‌گذاری نمونه را خواهد داشت.