نقش فناوری هوش مصنوعی در کاربردهای مالی اسلامی و بررسی جنبههای کیفری آن
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانیِ دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، ایران، لاهیجان
2 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانیِ دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، ایران، لاهیجان
doi
10.22091/dclic.2025.11656.1037چکیده
هوش مصنوعی بهعنوان یکی از فناوریهای پیشرفتهٔ عصر دیجیتال، نقش مهمی در بهبود کارایی و سرعت بخشیدن به فرآیندهای مالی و اقتصادی ایفا میکند. با افزایش استفاده از این فناوری در سیستم مالی اسلامی، بررسی جنبههای حقوقی و کیفری آن بهویژه از منظر تطابق با اصول شرعی اهمیت بیشتری یافته است. هدف از این مطالعه، بررسی کاربردهای هوش مصنوعی در نظام مالی اسلامی و تحلیل فرصتها و چالشهای کیفری و حقوقی آن است. این پژوهش نشان میدهد که هوش مصنوعی میتواند ابزاری قدرتمند برای تشخیص و پیشگیری از جرائمی مانند کلاهبرداری، پولشویی و تأمین مالی تروریسم باشد، درحالیکه استفاده نادرست از آن، میتواند منجر به چالشهای قانونی نظیر نقض حریم خصوصی، تقلب الگوریتمی و تلاعب در بازارهای مالی شود. همچنین، بهمنظور جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی، ضرورت تنظیمگری دقیق و تدوین قوانینی که مسئولیتها و محدودیتها را در چارچوب شریعت تعیین کنند، مورد تأکید قرار گرفته است. یافتههای این تحقیق میتواند به نهادهای مالی اسلامی کمک کند تا ضمن بهرهگیری از هوش مصنوعی، از پیامدهای منفی و جرائم مالی مرتبط با آن جلوگیری کنند.