فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: بررسی سیاست‌های اقتصادی پیامبر (ص) نشان می‌دهد که اصولی همچون خودکفایی، عدالت اقتصادی، مقابله با احتکار و تنظیم بازار به‌عنوان محورهای اصلی اقتصاد مقاومتی در سیاست‌های حکومتی ایشان مورد توجه قرار گرفته است. اقتصاد مقاومتی به‌عنوان راهکاری برای مقابله با تهدیدات اقتصادی و ایجاد پایداری اقتصادی در جوامع اسلامی، همواره مورد تأکید بوده است. این پژوهش با هدف شناسایی شاخصه‌های اقتصاد مقاومتی در سیره حکومتی پیامبر اکرم (ص) انجام شده است. روش‌شناسی: این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی انجام شد و در آن از منابع تاریخی، سیره نبوی و احادیث پیامبر اکرم (ص) بهره‌گیری شده است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای کیفی استخراج شده و مضامین اصلی اقتصاد مقاومتی در سیره حکومتی پیامبر (ص) شناسایی و طبقه‌بندی شده‌اند. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سیره حکومتی پیامبر اکرم(ص) حاوی الگویی نظام‌مند برای تحقق اقتصاد مقاومتی اسلامی است که بر پایه مفاهیم کلیدی همچون جهاد اقتصادی، پرهیز از ربا، مبارزه با کم‌فروشی، اجرای سیاست‌های استقلال‌محور و حفظ نظم و عدالت اقتصادی بنا شده است. این شاخصه‌ها، از طریق روابط علت و معلولی و در قالب چهار مرحله‌ی فرهنگ‌سازی، اصلاح ساختارها، حمایت از تولید، و تحقق عدالت اقتصادی، موجب افزایش تاب‌آوری اقتصادی، تقویت اعتماد عمومی، و کاهش آسیب‌پذیری در برابر تهدیدات اقتصادی دشمن می‌گردند. نقش‌آفرینی هماهنگ دولت اسلامی، جامعه اقتصادی و نهادهای دینی در تحقق این شاخصه‌ها، بیانگر قابلیت این مدل برای بازآفرینی تمدن اقتصادی اسلام در عصر حاضر است. نتیجه‌گیری: سیره حکومتی پیامبر اکرم (ص) به‌عنوان الگویی جامع و کارآمد در پیاده‌سازی اصول اقتصاد مقاومتی محسوب می‌شود. بهره‌گیری از اصول اخلاقی در تجارت، تقویت تولید داخلی و جلوگیری از انحصارطلبی از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به پایداری اقتصادی در جوامع اسلامی منجر شود. در شرایط کنونی، بازنگری در سیاست‌های اقتصادی بر اساس سیره نبوی، می‌تواند راهگشای مقابله با بحران‌های اقتصادی معاصر باشد.