طراحی الگوی اخلاق پژوهش در دانشگاه های نظامی
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
2 استادیار گروه مدیریت، دانشگاه علوم فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.
doi
چکیده
زمینه و هدف: رعایت اصول اخلاق در پژوهش، یکی از ارکان بنیادین حفظ اعتبار علمی و ارتقای سرمایه اجتماعی در نهادهای آموزشی به شمار میرود. در دانشگاههای نظامی، به دلیل ماهیت خاص مأموریتها، حساسیتهای امنیتی، و الزامات حفاظتی، رعایت استانداردهای اخلاق پژوهشی از اهمیت دوچندان برخوردار است. با این حال، نبود یک الگوی بومی و نظاممند در این زمینه، میتواند موجب بروز چالشهایی چون تعارض منافع، نقض حریم خصوصی دادهها، یا بهرهبرداری نادرست از نتایج پژوهش گردد. هدف این پژوهش، طراحی الگویی برای ارتقای اخلاق پژوهش در دانشگاههای نظامی جمهوری اسلامی ایران است.روششناسی: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، پژوهشی اکتشافی است. دادههای پژوهش، از طریق مطالعات کتابخانهای و با روش داده بنیاد و با استفاده از نرمافزار مکسکیودیای تجزیه و تحلیل شدند. برای اعتبارسنجی الگو از گروه کانونی استفاده گردید. جامعه آماری در مرحله گروه کانونی شامل 5 نفر از پژوهشگران شاخص دانشگاه بود که به روش هدفمند و قضاوتی انتخاب شدند.یافتهها: عوامل درون و برون سازمانی، ضرورت توجه به اخلاق پژوهش را توجیه مینمایند. مقوله محوری در زمینه ارتقاء اخلاق پژوهش، توجه به پژوهشگران، شرکتکنندگان در پژوهش، ماهیت پژوهش و چگونگی انتشار نتایج بود. شرایط علی، عوامل زمینهای، شرایط مداخلهگر، راهبردها و پیامدها نیز شناسایی و مقولهبندی شدند. اعتبارسنجی الگو به روش گروه کانونی حاکی از تأیید عوامل تشکیلدهنده، ارکان الگو و روابط میان آنها بود.نتیجهگیری: رعایت اخلاق پژوهش به ارتقای سطح فناوری و نوآوری، دستیابی به جایگاه مطلوب جهانی، جلوگیری از غافلگیری علمی، احیای تمدن اسلامی، احیای مؤلفههای فردی و مؤلفههای نهادی منجر میشود. برای ارتقای اخلاق پژوهش باید با نگرش راهبردی به اهداف، چشماندازها و سیاستها، اصلاح نگرش سیاستگذاران، فرایندها و ساختارهای پژوهشی، گفتمانسازی در حوزه اخلاق پژوهشی و آموزش معیارهای اخلاق پژوهش و منافع ملی و جهانی توجه ویژه شود.
