قذف در حقوق کیفری ایران و افغانستان

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه شاهد، ایران، تهران

doi
10.22091/dclic.2024.10851.1014
چکیده

در حقوق کیفری ایران و افغانستان، قذف به‌عنوان یکی از مصادیق جرم افترا، به‌جهت دارا بودنِ صبغة شرعی، هرچند دارای تشابهاتی می‌باشند؛ لکن وجود پاره‌ای از تفاوت‌ها، مقایسة آن‌ها با یکدیگر را جالب می‌نماید. این تفاوت‌ها، نه‌تنها در عناصر متشکلة قذف، بلکه در نحوة کیفرگذاریِ آن نیز مشهود است. از مهمترینِ آن‌ها اینکه، قذف در حقوق ایران انتسابِ ناروای «زنا یا لواط» به دیگری بوده؛ حال‌آنکه در حقوق افغانستان، آنچه که نسبت‌داده می‌شود، می‌بایست «زنا یا نفی‌نسب» باشد. در حقوق ایران، نه تنها قاذف، بلکه مقذوف هم واجد شرایط متعددی نظیر عاقل، بالغ، مسلمان و معین بودن است؛ در‌صورتی-که در حقوق افغانستان، شرایط مرتبط با مجرم و جرم‌دیده، اندک و ناچیز است. در مقام کیفرگذاری نیز، تفاوت‌ها آشکار است؛ برای مثال، در حقوق ایران، علاوه بر مجازات اصلی، مجازات‌های تکمیلی و تبعی نیز بر قاذف قابل اِعمال است؛ در-حالی‌که در حقوق افغانستان، آنچه که بر قاذف تحمیل می‌شود، صرفاً مجازات اصلی می‌باشد. به‌همین علت، نوشتارحاضر با تکیه بر روش توصیفی – تحلیلی درصدد برآمده است که جایگاه جرم قذف در حقوق کیفری ایران و افغانستان را تحلیل و با نگاهی تطبیقی، به تشابهات و تفاوت‌های آن‌ها بپردازد.